Pisma-zebrane-Papczynski.indb

listy i dokumenty 1286 następnych pokoleń okazały się one czymś pożądanym i poży- tecznym. Skierowany przeto do nauczania wymowy i wielce tru- dząc się w tych ćwiczeniach retorycznych przez prawie dziewięć lub dziesięć lat 205 , nie bez mozołu napisałem wiele, zacząłem też pisać książkę, tak aby [rzeczy] te były z pożytkiem nie tylko dla uczących się wymowy, lecz także dla nauczycieli. 51. Z wielkim wysiłkiem i starannością opracowałem bowiem po kryjomu sześć ksiąg o sztuce przemawiania, pod [wspólnym] tytułem Królowa sztuk , robiąc wypisy zarówno z dawnych, jak z nowszych mistrzów przemawiania, wszystko przystosowując na użytek obecnego wieku, a szczególnie narodu polskiego, i ob- jaśniając przykładami moimi i innych [autorów tę] jasną i kró- lewską metodę przemawiania 206 . Ponadto [napisałem] Mówcę scholastyczno-obywatelskiego , Ucznia wymowy , obszerny tom przemówień i epigramów, elegii, ód [czyli pieśni], w niczym nie odstępując od prawideł przedstawionych mi na piśmie. Nie wspominam pozostałych [pism], chociaż może nie wszystkim będą się one podobały (któż bowiem kiedykolwiek to osiągnął lub osiągnie?), będą jednak pożyteczne dla wielu 207 . 52. Przed wszystkimi [pismami] wysłałem [do druku] Zwia- stuna królowej sztuk 208 , zaczerpniętego z większej całości [ Królo- wej sztuk ]. Gdy przygotowywałem go do publikacji, ileż miałem przeszkód, ileż musiałem przezwyciężyć trudności! Ileż obelg musiałem znieść! Przemilczam gromy ciskane nań, gdy tylko się pojawił, być może przez podżegaczy w tym samym domu 205 O. Papczyński był we wspomnianym okresie nauczycielem retoryki ( magi- ster rethorices ) w trzech kolegiach pijarskich: w Podolińcu (1658–1660), w Rze- szowie (1660–1662) i wWarszawie (1663–1667; 1668–1669). Por. Positio , s. 58-62 (Doc. VI, intr. A, 1), gdzie jest szerzej omówiona jego działalność nauczycielska. 206 Rękopis Królowej sztuk ( Regina artium ) nie zachował się do dzisiaj. Por. Positio , s. 58-59 (Doc. IV, intr. A, 1, a); s. 582 (Doc. XV, art. II, B, a, II, 4). 207 Żadne z wymienionych tu rękopisów dzieł retorycznych nie zachowało się. Por. SH, s. 71, przyp. 163. 208 Dzieło to, napisane po łacinie pod tytułem Prodromus Reginae Atrium , po raz pierwszy ukazało się drukiem w 1663 roku; wkrótce potem ukazały się trzy następne jego wydania. Por. Positio , s. 576-577 (Doc. XV, art. II, A, a, I , 1); s. 591-592 ( tamże , art. III, 1).