Pisma-zebrane-Papczynski.indb

1283 apologia wystpienia z zakonu szkół pobonych nie powinienem mu podlegać ze względu na wiele przedstawio- nych racji, i że okrucieństwo Prowincjała zostało pochwalone, a moja niewinność potępiona. O Boże, który sądzisz sprawiedli- wie, rozważ to i przebacz. Przyczyna trzecia: miłość 47. Nauczyciele prawa naturalnego sądzą, że odnosi się do miło- ści nawet poświęcić życie dla dobra publicznego, jeśli nie można go inaczej obronić lub ocalić 192 . Co ja miałem czynić, gdy zosta- łem ogłoszony wichrzycielem, podżegaczem, zdrajcą Zgroma- dzenia 193 , jeśli chciałem troszczyć się o spokój sumienia? Nadal twierdzę, iż [w żaden sposób] nie uznaję, bym jakieś zamieszki miał wywołać w Zgromadzeniu Szkół Pobożnych, a tym bar- dziej, by mogłaby być mi zarzucona jakakolwiek wobec niego zdrada. Natchniony słuszną gorliwością, na wszelkie możliwe sposoby sprzeciwiałem się rozluźnieniu [wprowadzanemu] do naszej Prowincji, stanowczo i głośno protestowałem również, gdy widziałem, że dzieje się coś bezprawnie, przeciw Statutom Zgromadzenia i dekretom papieskim oraz świętym soborom, jak to przyznaje – chociaż używszy tam dwuznacznego termi- nu 194 – sam Prowincjał w świadectwie danym mi z polecenia Najdostojniejszego i Najprzewielebniejszego Nuncjusza Apo- stolskiego, kiedy uznał [w końcu], że byłem niewinny. Wszakże tego, że z obcymi lub domownikami knowałem jakieś podstępy, nikt ze spokojnym sumieniem nie może mi zarzucić ani udo- wodnić. 192 Regułę taką stosuje się w przypadku wielkiego publicznego dobra du- chowego (por. Tanquerey, Theologia Moralis , t. II, Parisiis 1927, s. 549, nr 786). Papczyńskiemu chodziło właśnie o takie dobro, a mianowicie o „dobro pokoju” ( bonum pacis ) w prowincji polskiej pijarów. Por. §§ 48-49. 193 Por. SH, s. 67, przyp. 148. 194 O. Papczyński widocznie tak określa słowa świadectwa wystawionego mu 20 lipca 1669 roku przez prowincjała Opatowskiego: „Spostrzegłem, że była to raczej pewna gorliwość, niż wichrzycielstwo lub podżeganie” ( Positio , s. 143).