Pisma-zebrane-Papczynski.indb

listy i dokumenty 1268 a zarazem zwolnienia 110 . Przyznaję, że sprzyjał mi on bardzo, dopóki według sumienia, jak i wolności ducha nie zganiłem dość swobodnie pewnych jego działań, zwłaszcza nieumiarkowane- go zajmowania się alchemią 111 , lekceważenia praw papieskich 112 , kierowania się w rządzeniu metodą bez wątpienia nieskrępowaną i sprzeczną ze słusznymi argumentami, a ponadto ubiegania się o urząd 113 . 13. Byłem bowiem pierwszym profesem spośród Polaków 114 , byłem w pierwszym domu warszawskim kapłanem nie najlich- szym 115 , kaznodzieją, i to najbardziej zatroskanym o poprawę sie- bie i innych. Z którymi bowiem kiedyś wydawałem się zmierzać ku lekkomyślnemu postępowaniu 116 , tych razem ze mną starałem czasie. Pewne hipotezy co do tego, jak mogło dojść do takiego wpływu Opatow- skiego na Papczyńskiego, podane są w SH, s. 45, przyp. 55. 110 Por. SH, s. 45, przyp. 56 – odnośniki do miejsc, w których jest mowa o Opatowskim jako „sprawcy zwolnienia”. 111 Najwidoczniej o. Stanisław sprzeciwiał się temu zamiłowaniu Opatow- skiego (niezgodnemu z duchem ubóstwa zakonnego) jeszcze przed wyborem go na prowincjała (21 maja 1665 roku). Współczesny mu Kraus tak potwierdza ten zarzut o. Papczyńskiego: „zajmował się tenże ojciec [Wacław] alchemią nie bez wielkiego kosztu obciążającego dom, z o wiele mniejszym pożytkiem wydatku na sztukę, a ogromną szkodą dla mienia wspólnego” (Kr., s. 222). 112 Por. SH, s. 46, przyp. 58, gdzie są podane przykłady na potwierdzenie tego zarzutu. 113 Rządy Opatowskiego, z wyjątkiem niektórych pojedynczych przypadków, były ocenianie przez pijarów jako chwalebne. To, że o. Papczyński gani pewne jego działania („quasdam actiones”), wynikało nie tylko z ich różnej formacji ascetyczno-duchowej, lecz także z różnicy narodowości. Opatowski bowiem jako Morawianin czy Niemiec (w wykazach członków prowincji figuruje jako „Germanus”) miał inną mentalność. 114 To twierdzenie o. Papczyńskiego odnosi się do pijarów żyjących, ponie- waż pierwszym Polakiem profesem (ślubów wieczystych przed ich zniesieniem w 1646 roku) był Kazimierz Bogatko. Następnie przed ukazaniem się breve Alek- sandra VII (24 stycznia 1656 roku) złożyli swoje śluby jako aggregati trzej pijarzy Polacy, z których ok. 1663–1670 żył już tylko o. Franciszek Haligowski; musiał on jednak ponowić (24 lutego 1657 roku) swoją profesję zgodnie z breve Aleksan- dra VII. Zatem o. Papczyński ze względu na swoją profesję złożoną 22 lipca 1656 roku mógł rościć sobie prawo do pierwszeństwa. 115 W „Familia Domus Varsaviensis” (zespole członków domu warszawskiego) z 7 grudnia 1666 roku, w ogólnej liczbie 14 członków, o. Papczyński figuruje na trzecim miejscu, zaraz po rektorze i wicerektorze. 116 Możliwe, że ten kryzys duchowy, o którym jest tu mowa, był jednym z po- wodów, dla których Papczyński po święceniach subdiakonatu (1656) musiał cze-