Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 118 Bo i któryż z bogów nie pokochałby tego człowieka, nie obdarzył go nieśmiertelnością, nie zaliczył w poczet bogów, tego człowie- ka, który podróżując przez tyle mórz i lądów, narażając się na tyle niesłychanych niebezpieczeństw na morzu i lądzie, idąc za głosem przeznaczenia dowiózł do wyznaczonego mu losem kra- ju [posągi] bogów ojczystych, Lary i Penaty, uratowane ze skaza- nej na zagładę ojczyzny? A któż spośród ludzi nie uzna za męża godnego wiecznej chwały tego człowieka, który był założycielem miasta panującego nad całym światem i rozkazującego wszyst- kim narodom? Zarówno dzieła poetów, jak i historyków 36 świadczą o tym, że taki właśnie był Eneasz, bohater najdzielniejszy. A ja, drodzy słu- chacze, najbardziej podziwiam w nim jego miłość synowską do ojca Anchizesa. To właśnie swego ojca wyniósł on w bezpieczne miejsce na własnych barkach z płomieni, kiedy płonęło wielkie azjatyckie miasto Troja. Z tego bohaterskiego czynu syna, przejętego najczulszą miłoś- cią synowską, wyciągnijmy wszyscy dla siebie następującą naukę (morał): winniśmy okazywać naszym rodzicom najżywsze przy- wiązanie, jak największy szacunek i jak najczulszą miłość. A je- steśmy do tego zobowiązani niejako mocą prawa. Bo jeśli nasz najlepszy prawodawca, Bóg, nakazuje nam z taką samą miłością, jaką kochamy samych siebie, odnosić się do bliź- niego, to o ile większą miłością powinniśmy darzyć rodziców, od których nie mamy nic nam bliższego, nic bardziej z nami spokrewnionego, nic droższego, nic bardziej zasługującego na miłość. Ten sam Bóg ( Numen 37 ) pouczył nas, że miłości nie po- 36 Na przykład Stezychora (poeta liryczny, żyjący na przełomie VII i VI wieku przed Chr.). 37 O. Papczyński w swoich pismach dość często używa rzeczownika numen jako synonimu rzeczownika „Bóg”, należy zatem wyjaśnić jego znaczenie. Ła- cińskie numen, numinis (od łac. czasownika nuo, nuere , nui, nutus sum , gr. neuo „skinąć głową na znak przyzwolenia lub rozkazu”) oznacza przede wszystkim ‘skinienie’, następnie ‘polecenie, rozkaz, wolę’. Takie pierwotne znaczenie tego terminu występuje u Lukrecjusza, De rerum natura (III 143-144): cetera pars animae per totum dissita corpus paret et ad numen mentis momemque movetur tzn. „Reszta duszy, rozsiana po całym ciele, posłusznie się rusza na skinienie Przedstawie- nie morału, intencji czynu Przyczyna intencji czynu