Pisma-zebrane-Papczynski.indb

113 cz : wiczenia wstpne wymowy chełp się [swym wyczynem], mój Anaksarchu, bo mógłbym po- równać z tobą albo z Mucjuszem, albo z Akwiliuszem, albo z Re- gulusem 22 [naszych 23 ] bohaterów. Nasze dzieci i kobiety często nie tylko wam dorównują, ale i znacznie górują nad wami, a spętane najciaśniejszymi więzami czują się wolniejsze niż wy. Wystarczy przyjrzeć się młodzieńco- wi egipskiemu Niketasowi; nikt nie może się nachwalić ani na- dziwić jego jeszcze większemu, heroicznemu umiłowaniu wol- ności i [niezwykłej] odwadze. Niech tammówi o tobie, Achillesie, król macedoński 24 , że miałeś szczęście, skoroś znalazł piewcę swego męstwa w osobie Homera. Niech mi wolno będzie z całą słusznością powiedzieć o tym młodzieńcu: „Szczęśliwyś, Niketasie, iżeś męstwa twego chwalcę znalazł w osobie Hieronima”. I oto na Boga, jak wieloma i jak okrutnymi łańcuchami spętany musiał dawać dowody swej nieustraszoności i umiłowania wol- ności, broniąc swej cnoty czystości, ten nasz Achilles, któremu przypadło obracać się w znacznie niebezpieczniejszej scenerii niż jego greckiemu odpowiednikowi. mu obciąć język, sam go sobie odgryzł i wypluł mu go w twarz. Por. Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów IX 59, ks. I 22-122, ks. III, ks. V, ks. VI, ks. VII 1-37, 165-202, ks. VIII, ks. IX 1-49, 57-60, tłum. W. Olszewski i B. Kupis, Warszawa 1968. 22 Mucjusz ( Caius Mucius Cordus Scaevola, tj. Mańkut), jeden z bohaterów wojny przeciw królowi Etrusków Porsennie. Udał się do obozu wroga, by zgła- dzić króla. Przez pomyłkę zabił pisarza królewskiego. Postawiony przed króla, nie chciał wydać spiskowców, a na dowód, że nie boi się tortur i śmierci, włożył prawą rękę do ognia. Lewa ręka pozostała sprawna; stąd przydomek Mańkut . Manius Akwilius, syn Maniusa, konsula z roku 129 przed Chr., legat Mariusza w wojnie z Cymbrami, towarzysz ( collega ) jego w konsulacie w 101 roku; odniósł w walce wręcz, odnosząc wiele ran, zwycięstwo nad Atemionem, dowódcą po- wstania niewolników na Sycylii. Marcus Atillius Regulus, wzór rzymskiego męstwa i miłości ojczyzny, konsul w latach 267 i 256. Na czele floty walczył przeciw Kartagińczykom. Najpierw zwyciężał, potem poniósł klęskę i sam dostał się do niewoli. Po pięciu latach wypuszczono go pod warunkiem, że dobrowolnie powróci, jeśli nie uda się mu nakłonić Rzymian do pokoju lub do wymiany jeńców. Atillius odwodził Rzymian od zawarcia pokoju, słowa dotrzymał, powrócił do Kartaginy, gdzie poniósł śmierć okrutnie torturowany. 23 Tj. chrześcijańskich. 24 Tj. Aleksander Wielki. Podjęcie tematu przez odrzucenie podobnego faktu Postać Niketasa