Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 112 b. zrelacjonowanie jasno, ( clare ), wyraźnie ( distincte ) i właści- wie ( apte ) czynów dokonanych w przeszłości; c. dokładne albo przybliżone określenie czasu, w którym za- szło dane wydarzenie; d. opisanie miejsca, w którym coś zaszło; e. omówienie sposobu, w jaki coś się stało; f. ujawnienie przyczyny, z której powodu coś się wydarzyło. 3. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że do tych sześciu sche- matów może dojść jeszcze krótkie wprowadzenie, będące rodza- jem wstępu, oraz równie krótkie zakończenie ( epilogus ) w for- mie podsumowania ( peroratio ), przy czym to zakończenie może zawierać zachętę do czegoś ( adhortatio ), odwodzenie od czegoś ( dehortatio ) lub coś w tym rodzaju. 4. Ponadto warto też zauważyć, że opowiadanie nie zawsze musi wykorzystywać te wszystkie schematy ogólne ani uwzględ- niać je w takim porządku, jak to przedstawiono wyżej, ale może je niekiedy łączyć ze sobą zależnie od tego, czego wymaga po- trzeba zwięzłości i przejrzystości przedstawianej sprawy. ĆWICZENIE Opowieść o egipskimmłodzieńcu Niketasie, który odgryzłszy sobie język, obronił swą czystość 19 Starożytność chlubi się męstwem [i umiłowaniem wolności] Anaksarchosa 20 , który torturowany w więzieniu odgryzł sobie język i plunął nim w twarz tyrana [Cypru, Nikokreonta] 21 . Nie 19 Jeremiasz Drekseliusz, Nicetas seu Triumphata Incontinentia , I 1; zaś u o. St. Papczyńskiego, rozdz. 1. 20 Anaksarchos z Abdery, uczeń Diogenesa ze Smyrny, demokrytejczyk za- przyjaźniony z Aleksandrem Wielkim, nauczyciel Pirrona z Elidy, twórcy scep- tycyzmu. 21 Chodziło o to, że pewnego razu na przyjęciu wydanym przez Aleksandra na pytanie, jak mu się podoba uczta, Anaksarchos odparł: „Wszystko, o królu, jest wspaniałe, brak tu tylko głowy pewnego tyrana”. Już po śmierci Aleksandra, kiedy Anaksarchos musiał przymusowo lądować na Cyprze, tyran ujął go, kazał wrzucić do moździerza i bić żelaznymi tłuczkami. Wtedy Anaksarchos, nie ba- cząc na cierpienia, wypowiedział znane słowa: „Możesz tłuc wór, w którym jest Anaksarchos, ale samego Anaksarcha nie zatłuczesz”. Gdy zaś Nikokreont kazał Zalecenie przestrzega- nia czystości