Pisma-zebrane-Papczynski.indb

111 cz : wiczenia wstpne wymowy Rzecz nie w tym, ile przeciwności doświadczamy, lecz w tym, jak je znosimy. Uwaga. Należy opracować ten apolog obszerniej według tych samych schematów ( loci communes ), za pomocą których opra- cowuje się bajkę. rozdział ii Opowiadanie 17 1. Opowiadanie [jako czynność i jako treść opowiadania] to [część mowy, zawierająca] przedstawienie ( expositio ) [przez mówcę] sprawy rzeczywistej ( res facta ) lub pozornie rzeczywi- stej ( tamquam facta ). Powiadamy „sprawy rzeczywistej”, kiedy mamy na myśli nar- rację historyczną ( historica ) [pamiętnikarską], która obejmuje przypominanie spraw minionych i opowiada zgodnie z prawdą ( vere ) o czynach przodków, albo też narrację popularną ( civilis ), [autorską, stanowiącą wypowiedź osoby opowiadającej, któ- ra nie uczestniczy w wydarzeniach], stosowaną przez mówców w mowach sądowych ( in controversiis ) w celu dokładniejszego naświetlenia sprawy. Powiadamy „pozornie rzeczywistej”, kiedy mamy na myśli nar- rację prawdopodobną i poetycką 18 ( poetica ), która jest przed- stawieniem jakiejś sprawy zmyślonej z uwzględnieniem istoty i zadań poezji, przedstawieniem wyrażonym mową wiązaną (rytmiczną). Ale kiedy natrafiamy u poetów na nieliczne opowia- dania zgodne z prawdą, wtedy możemy uznać, że występują oni wtedy w roli historyków. 2. W opowiadaniu wykorzystuje się sześć schematów ogólnych ( loci communes ): a. przedstawienie osoby działającej poprzez krótką pochwałę lub naganę; 17 Łac. narratio, gr. diegesis, diegema . 18 Także narratio dramatica, tj. w dramacie. Czym jest opowiada- nie? Opowiada- nie histo- ryczne popularne poetyckie Wykorzysta- nie sześciu schematów ogólnych