Pisma-zebrane-Papczynski.indb

103 cz : wiczenia wstpne wymowy przedstawienie dowodów, przytoczenie argumentów, udowod- nienie stanowiska mówcy wobec omawianej sprawy]; – odparcie znanych i przewidywanych kontrargumentów i za- rzutów, obalenie tezy przeciwnika ( confutatio, refutatio , gr. lýsis ); – pozyskiwanie, zdobywanie przychylności słuchaczy przez mówcę, „pochlebstwo, schlebianie” ( conciliatio, gr. kolakeía ); – schematy ogólne ( loci communes ) [czyli ogólne schematy dowodzenia i perswazji, także: powszechnie stosowane i wypró- bowane zwroty oratorskie]; – mowa w procedurze ustawodawczej, ( legislatio , gr. nómou eisphorá ) [czyli taka mowa, która albo umacnia jakieś prawo (ustawę), albo je (ją) osłabia; akceptacja lub odrzucenie danego stanu prawnego; spór o trafność zastosowania przepisu prawne- go w danej sprawie]. c. Również pięć odnosi się do okolicznościowego, przedsta- wiającego fakty, pochwalnego, upiększającego rodzaju wymowy ( genus demonstrativum, laudativum ). Są to: – pochwała ( laus , encomium, gr. enkómion ); – nagana, krytyka, ( vituperatio, gr. psógos ); – naśladowanie ( imitatio ) [gdzie chodzi nie tyle o naślado- wanie (gr. mimesis ), ile o to, co wyraża: rodzaj personifikacji (gr. prosopopoiía , czyli conformatio ); wprowadzanie zmyślonych postaci, gr. idolopoiía, czyli personarum ficta inductio ; naślado- wanie czyichś zwyczajów i słów gr. ethopoiía , czyli imitatio ], – porównanie, ( comparatio ) [czyli uwydatnienie jakichś właś- ciwości jednej osoby, rzeczy, zjawiska oraz wskazanie na podo- bieństwo do innej osoby, rzeczy, zjawiska, przy czym oba człony konstrukcji porównawczej muszą mieć wspólną cechę seman- tyczną, stanowiącą podstawę porównania, tzw. tertium compa- rationis ]; – opis ( descriptio , gr. ékphrasis ) [jakiegoś wydarzenia, sytuacji, osoby, zjawiska, tak jakby to się działo przed naszymi oczami].