143 Duchowość marianów Duchowość marianów ukształtowała się pod wpływem sytuacji religijno-społecznej, częściowo też w reakcji na nią, Rzeczypospolitej XVII w. Pozytywny wpływ nurtów: maryjnego, w tym związanego z ideą maryjnego niewolnictwa i przywilejem Niepokalanego Poczęcia, i chrystologicznego, z akcentem pasyjnym, oraz negatywne skutki nieustannych wojen tego czasu, a także procesów społecznych (postępująca niemoralność życia społecznego, pijaństwo, kwestia liberum veto) i zaniedbania w dziedzinie opieki duszpasterskiej nad „ludem prostym” zaowocowały ideą nowej wspólnoty zakonnej, której realizację rozpoczął S. Papczyński w 1670 r. Odczytując znaki czasu, w całości zebrał i uporządkował podstawowe idee w opartej na Piśmie św. i wzorowanej na regule św. Augustyna Norma vitae („Reguła życia”, Lublin – Warszawa 1996) i nadał im charakter ustaw zakonnych. Tam też w sposób specjalny wyodrębnił rozdział De charitate („O miłości”), uznając „miłość Boga” za istotę i podstawowy środek osiągania celów życia duchowego, ogarniający wszystkie dziedziny życia marianów (omnia apud vos in charitate fi ant, NV, II 1). Papczyński w działalności zakonodawczej i pismach zawarł podstawowe wymiary duchowości marianów: trynitarny, z silnym akcentem na naśladowanie (sequela) oraz na bliską i serdeczną obecność Chrystusa, Boga-Człowieka, cierpiącego za grzesznika i dla jego zbawienia oraz upodobnienie do Niego (Orator crucifi xus, Kraków 1670, Christus patiens Warszawa 1690); maryjny – immakulistyczny, sytuujący Maryję Niepokalanie Poczętą, Bogarodzicę (Deipara, Dei Mater) jako szczególną Patronkę i wzór życia marianów (imitatio Mariae); Jej kult powinien być szerzony jako cel szczegółowy nowej wspólnoty, a oddanie się Jej w niewolę (pro mancipio) zawarł o. Papczyński w pierwszej wersji Norma vitae (Warszawa 1687), co zostało zarzucone w kolejnych wydaniach mariańskich ustaw; eschatologiczny, dotyczący modlitwy za zmarłych na skutek wojen, zarazy i nieprzygotowanych do śmierci, oraz związana z tym stała pamięć o rzeczach ostatecznych; apostolski, nakazujący głoszenie prawd wiary „ludowi prostemu” i religijnie zaniedbanemu, jego formację i prowadzenie go do ewangelicznej świętości (Templum Dei mysticum, Kraków 1675 – gdzie o. Papczyński zawarł całościową koncepcję świętości osób świeckich). Pogłębienie składników duchowości Zakonodawca Zgromadzenia Marianów zawarł także w innych pismach, zwłaszcza w rękopisie Inspectio cordis (wyd. krytyczne – Roma 2000) prezentującym medytacje na niedziele, święta, poszczególne dni tygodnia i tematyczne, oraz w Prodromus reginae artium (Warszawa 1663), gdzie zamieścił m.in. kazania maryjne oraz krytykę nierówności i wynaturzeń społecznych. Przyjęcie Regula decem beneplacitorum („Reguła dziesięciu cnót NMP”, Lublin 1984) opartej na fragmentach Ewangelii opisujących życie Maryi w formie Jej cnót/upodobań (virtutes/beneplacita) jako
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==