przyszedłem, aby służyć. proboszcz irkucki (1856–1894) 328 wiary. Sybiraczka Ludmiła Figura w wywiadzie przeprowadzonym w 1990 roku wyznała, że nie wiedziała, co to jest Wielkanoc i Boże Narodzenie. „Wiedziałam tylko, że farbuje się jajka. U nas nie ma religii. Nie mówi się o Bogu. Nic się nie mówi”. Była przekonana, że Boga nie ma. „Normalnie ikona, modlitwa budzą śmiech. Mówi się ciemny, bo wierzy”633. W takich realiach następowała utrata pamięci o przodkach, o swych korzeniach, o wybitnych polskich działaczach świeckich i duchownych. Odwilż polityczna i głasnost z czasów Breżniewa i Jelcyna oraz rozwijająca się odwilż religijna pozwoliły sięgnąć do szlachetnych wzorów przeszłości. Ważnym elementem w procesie odrodzenia wolności religijnych stały się w 1988 roku obchody 1000-lecia chrztu Rusi, które były okazją do wyjścia z „kruchty” i podjęcia dialogu z władzą.634 Dla Kościoła na Syberii bardzo istotnym elementem okazała się bulla Jana Pawła II z 13 kwietnia 1991 roku o powołaniu Nowosybirskiej Apostolskiej Administratury. Następnym posunięciem była nominacja ojca Józefa Wertha, jezuity, na Apostolskiego Administratora Syberii, którego opiece papież polecił „wszystkich wierzących Syberii”635. 4 września 1991 roku w irkuckim kościele wypełnionym potomkami Polaków i ludzi różnych innych narodowości biskup Syberii Józef Werth ogłosił dekret o ponownym ustanowieniu parafii w Irkucku. Pierwszym jej proboszczem został ojciec Ignacy Pawlus – salwatorianin.636 Z cieni historii wydobywano duchowych bohaterów: ojców Rafała Kalinowskiego i Krzysztofa Szwermickiego, a także wielu wybitnych badaczy i polskich uczonych zesłańców. Postacie te poznawano przeważnie z pamiętników, XIX-wiecznej prasy, nielicznych kościelnych budowli, bardziej niż z żywych świadectw i wspomnień. Jak to zwięźle ocenił Majdowski: „W murach oca633 Tamże, s. 204. 634 J. Jarco, Kalendarium Sacrum Russiae Millenium, w: Dar Polski Białorusinom, Rosjanom i Ukraińcom na Tysiąclecie ich Chrztu Świętego, Londyn 1989, s. 86 i nn. 635 S. Koller, Odrodzenie Kościoła katolickiego na Syberii, Kraków 2001, s. 109–112. 636 Tamże, s. 161–162.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==