329 zakończenie lałych świątyń tkwi cząstka tradycji”637. W tym wypadku tkwi ona w uratowanej i ocalałej irkuckiej świątyni, która jest świadectwem wiary zesłańców, pomnikiem „polskiej ojczyzny na wygnaniu” oraz pamiątką jej budowniczego i gorliwego misjonarza Syberii ks. Krzysztofa Szwermickiego, który tak mocno zaznaczył się w historii tutejszego katolicyzmu. Pamięć i świadectwa o poświęceniu i zasługach Szwermickiego przechowali przede wszystkim sybiracy w swoich pamiętnikach pisanych już po powrocie z zesłania. To był ich hołd złożony „apostołowi chrześcijańskiej miłości”. Wyrazem tego jest wymowny wpis wybitnych zesłańców umieszczony na ufundowanym mszale: „W dowód najgłębszego szacunku ofiarują na pamiątkę w imieniu wszystkich tułaczy Ci, których słowami Ś-tej Ewangelii od r. 1863 do ich powrotu do Kraju umacniał na duchu”638. Potomków dawnych zesłańców w Irkucku została ledwie garstka, która o przeszłości wiedziała bardzo niewiele. Pierwszy proboszcz odzyskanej irkuckiej parafii, ks. Pawlus, po przybyciu do niej w 1991 roku ze zdumieniem stwierdził, że nie zachowały się w niej żadne tradycje katolickie, żadna świadomość odnośnie do najważniejszych świąt. „Kiedy jest Popielec, kiedy Wielkanoc, kiedy Boże Narodzenie? Tu w Irkucku tej pamięci nie ma. [...] W ludziach tutejszych jest jednak zanik poczucia sacrum”639. Podobną opinię wyraził biskup Jan Olszański: „Sądzę, że przez te wszystkie lata władze [komunistyczne – JK] osiągnęły taki oto cel: zlikwidowały w świadomości ludzi wszystkie przykazania Boże”640. Jednak gorliwa praca wprawdzie jeszcze nielicznych kapłanów i sióstr zakonnych, ale szczerze oddanych sprawie ewangelizacji, zaczyna owocować w postaci skromnego odrodzenia 637 A. Majdowski, Kościół katolicki w Cesarstwie Rosyjskim, dz. cyt., s. 283. 638 Tekst jest opatrzony podpisem ponad trzydziestu byłych zesłańców. Mszał z dedykacją znajduje się w Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w Leżajsku. 639 K. Renik, Religie, które przeżyły, Kraków 1996, s. 66, 67. 640 K. Renik, Podpolnicy, Warszawa 1991, s. 299. Ksiądz Jan Olszański mianowany w 1991 r. ordynariuszem diecezji kamieniecko-podolskiej.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==