Duchowosc Zakonna

48 Andrzej Pakuła MIC św. Augustyna i św. Tomasza z Akwinu. Można bowiem przypuszczać, że przekonanie św. Tomasza, iż u źródeł każdego grzechu leży „nieupo- rządkowana miłość siebie samego” 69 , lub też nauczanie św. Augustyna o „miłości własnej aż do pogardy Boga posuniętej” 70 , wpłynęły na wyra- żony w Inspectio cordis pogląd, że „we własnej woli i w miłości własnej mieszczą się niezliczone, a nawet wszelkie wady; żadna niedoskonałość, żadna ułomność, żadne przewinienie, żaden w końcu grzech nie pochodzi skądinąd, jak z własnej woli i z miłości własnej” 71 . Egoizm, jako funda- ment grzechu, jest tak głęboko zakorzeniony i ukryty w ludzkim sercu i umyśle, że przeszkadza zakonnikowi w otwarciu się na Bożą prawdę, jej rozpoznanie i przyjęcie. Z tego właśnie powodu, jak dowodzi Zako- nodawca marianów, człowiek potrzebuje pomocy z zewnątrz. Biblijnym przykładem, dobrze ilustrującym sytuację człowieka grzesznego, jest opis grzechu i nawrócenia Dawida (2Sm 12,1-13). „Dla Dawida było zbawienne” to, że „dobroć Boża” posłużyła się prorokiem Natanem, aby „postawić mu przed oczami nieprawości”, jakich się dopuścił, równo- cześnie jednak „upomniany przez Proroka, uznał swoje przestępstwo”. W tym kontekście Papczyński przypomina postać króla Salomona, by stwierdzić, że jemu „zaszkodziło to, że nikt mu nie zwrócił uwagi na zbyt wielki przepych, a nawet na rozpustę i nikt go też nie upomniał za kult bałwanów” 72 . Przywołanie obu postaci biblijnych posłużyło autoro- wi Inspectio cordis do sformułowania ogólnej zasady, że miłość własna i kierowanie się własną wolą są tak głęboko zakorzenione w ludzkiej du- szy, że człowiek potrzebuje pomocy, aby „ktoś otworzył mu oczy”. Co więcej, taki rodzaj pomocy jest znakiem Bożej dobroci i specjalnej łaski, nie pozwala bowiem, aby przed człowiekiem „były zakryte [...] występki i błędy, lecz raczej, by nawet najmniejsze niedoskonałości były bardzo znane” 73 . Etap oczyszczenia jest także, zdaniem Papczyńskiego, czasem „leczenia duszy”, jednak tylko ci, którzy dostrzegli „wewnętrzną chorobę 69 „Inordinatus amor sui est causa omnis peccati”. STh I -IIae, q. 77, a. 4. 70 Św. Augustyn, Państwo Boże , tłum. W. Kubicki, Poznań 1934, t. II, s. 401-402. 71 IC, s. 970. 72 IC, s. 764. 73 Tamże.