Duchowosc Zakonna

326 Andrzej Pakuła MIC winiętym kulcie męki Pańskiej, powstawaniu kalwarii budowanych na wzór Ziemi Świętej (m. in. Kalwaria Zebrzydowska, Kalwaria Pacław- ska, Nowa Jerozolima), nowych formach ludowej pobożności pasyjnej (np. Gorzkie Żale, procesje pokutne), kaznodziejstwie nacechowanym pasyjnością. Nie mniejsze związki z ogólną sytuacją religijno-społecz- ną można zauważyć w odniesieniu do dwóch innych elementów du- chowości zakonnej marianów, ujętych w kategoriach celów szczegóło- wych Instytutu, to jest płynąca z wiary odpowiedź na los ludu prostego i związane z tym działania w kierunku nauczania ich prawd wiary oraz modlitwa za zmarłych. W czasach, kiedy na skutek wojen, głodu, epi- demii i wynikającego stąd kryzysu ekonomicznego nastąpiło gwałtowne poszerzenie się sfery biedy moralnej i materialnej, a śmierć zbierała swoje żniwo, chrześcijańska wrażliwość na ubogich, zarówno żyjących w tym świecie, jak poddanych oczyszczeniu po śmierci, nosi znamiona ukonkretnionej w realiach XVII wieku zawsze aktualnej postawy ewan- gelicznej. Nie ma zatem wątpliwości, że ówczesna atmosfera ducho- wa miała przemożny wpływ na kształtowanie się zrębów duchowości marianów i ich swoiste zinstytucjonalizowanie. Wyrazem tego jest nie tylko sama wspólnota i jej duchowość, ale również zachowane do dziś pisma Papczyńskiego. Niektóre z nich nawet w tytule zawierają świade- ctwo duchowej atmosfery tamtego czasu (np. Laus Deipare , Triumphus sine originali macula conceptae Magnae Virginis , Christus Patiens , Or- ator Crucifixus ). Zarazem jednak aspekty duchowości ówczesnej epoki naznaczone są osobistym doświadczeniem wiary i refleksji teologicznej Założyciela marianów, co zostało podkreślone w niniejszej rozprawie. Co więcej, Papczyński, chcąc mieć swój osobisty wpływ również na kształtowanie duchowego oblicza społeczeństwa w duchu katolickim, proponował własne idee duchowe, wyrażone w kategoriach teologiczno- symbolicznych jako idea powszechnego powołania do świętości ( Tem- plum Dei Mysticum ). Bez wątpienia wyrazem tych dążeń są również jego działania zakonodawcze. W powyższym zatem kontekście można mówić o mariańskiej szkole duchowości, która jest – w szerokim tego słowa znaczeniu – reprezentatywna dla polskiej szkoły duchowości. W świetle przeprowadzonych badań bł. Stanisław Papczyński jawi się