Duchowosc Zakonna

322 Andrzej Pakuła MIC przyjęte w tradycji zakonnej marianów jako ich charakterystyczne zna- mię. Nadto, w kontekście ówczesnych praktyk zakonnych, a zwłaszcza różnorodnych kar nakładanych na zakonników za wykroczenia, śmiało można mówić o humanizmie Założyciela marianów i akcentowaniu bar- dziej umartwienia wewnętrznego, niż zewnętrznego (wbrew opiniom nie- których historyków duchowości, np. K. Górskiego). W przypadku pouczeń na temat teorii i praktyki modlitwy, można za- uważyć pewien wpływ koncepcji ignacjańskich, zwłaszcza co do zasto- sowania zmysłów i pracy woli. Ta sytuacja może świadczyć o wpływie kilkuletnich studiów Papczyńskiego w kolegiach jezuickich we Lwowie i Rawie Mazowieckiej (lata 1650-1654), choć nie jest wykluczone, że jest to wynik ogólnej sytuacji duchowości siedemnastowiecznej, gdzie igna- cjańska metoda medytacji, w tym zastosowanie jej do rozważania męki Pańskiej, była w zasadzie powszechnie obecna. Tym, co uderza w poglą- dach Papczyńskiego o modlitwie, jest jego interpretacja tradycyjnego na- pięcia pomiędzy kontemplacją i działaniem. Z analizy jego pism wynika, że raczej wyraża on pochwałę życia czynnego, upatrując w nim ewange- liczny sposób życia, właściwy Chrystusowi i Apostołom. W ujęciu sa- kramentów dominuje pierwszeństwo Eucharystii. Charakterystyka sakra- mentu pokuty nacechowana jest odniesieniami do chrztu, a ich celem jest wykazanie opatrznościowej miłości Chrystusa do grzesznika. Spowiedź stanowi „źródło, w którym obmywa się wszelkie niegodziwości”. Regu- lacje dyscyplinarne dla zakonników (częstotliwość spowiedzi itd.) oraz kontekst przedstawiania pokuty wskazują, że pojmowana była ona prze- de wszystkim w kontekście Eucharystii, a zwłaszcza Komunii świętej. Z kolei przedstawienia Eucharystii odznaczają się bogactwem teologicz- no-ascetycznym i różnorodnością symboliki, której zadaniem jest pogłę- bić zrozumienie misterium obecności Chrystusa pod postaciami chleba i wina oraz stosownie przygotować zakonnika do Jego przyjęcia. Dba- jąc o zgodne z katolicką, potrydencką nauką przedstawianie Eucharystii, Papczyński ujmuje ją w kilku godnych zauważenia symbolach, m.in . jako święta uczta Boża ( sacrum Dei convivium ), mistyczne gody z nieśmier- telnym Oblubieńcem ( mysticae nuptiae ). Patrząc na częstotliwość i ja- kość nawiązań do Eucharystii, nie ma wątpliwości, że czyni ją centrum