Duchowosc Zakonna

28 Andrzej Pakuła MIC marianów oraz autora Regula decem beneplacitorum , czy też na inne pis- ma interesującego nas okresu. Wiadomo zaś, iż biskup Hippony zwracał uwagę nie tyle na terminy, co na wewnętrzną intencję działania człowie- ka, natomiast pojęcia określające miłość uważał za bliskoznaczne 5 . Dla bł. Stanisława Papczyńskiego miłość prawdziwa, jako istota życia chrześcijańskiego i zarazem zakonnego, ma charakter teologalny i – jak można przypuszczać – z tego właśnie powodu oraz dla uniknięcia niepo- rozumień, kiedy w Norma vitae poświęca jej osobny rozdział, tytułuje go De charitate . Taki sam tytuł w wersji łacińskiej nadaje medytacji w In- spectio cordis . W ten sposób, jak wolno sądzić, świadomie sytuuje swoją koncepcję w obrębie idei nowotestamentalnych, zwłaszcza zaś pierwsze- 5 Por. F. Drączkowski, dz. cyt., s. 22-23. Warto zauważyć, że Papczyński, wykształ- cony zasadniczo w szkołach jezuickich i pijarskich, gdzie głównie nauczano scholastyki tomistycznej (jak zresztą w całej ówczesnej Rzeczypospolitej), właściwie w swoich dzie- łach nie cytuje św. Tomasza z Akwinu; w jego pismach nie są też zauważalne bezpośred- nie odwołania do myśli św. Tomasza. Wydaje się natomiast, że znaczny wpływ na jego postawę teologiczną wywarły studia teologiczne w Kolegium św. Antoniego Braci Mniej- szych w Warszawie (lata 1655-1656). Ulubionym i często cytowanym autorem jest nato- miast św. Augustyn lub też inni teologowie nawiązujący do św. Augustyna. Taka sytuacja może również wskazywać na dość powierzchowne wykształcenie teologiczne Papczyń- skiego i jego znaczne ukierunkowanie na kwestie dotyczące retoryki, co powodowało, że łatwiej sięgał do pism św. Augustyna, w dużej mierze zawierających walory retoryczne niż do pism scholastyków. Pośrednio może to potwierdzać przekonanie B. Kupisa, że Zakonodawca marianów był głównie samoukiem. Por. B. Kupis, Niedoceniony podręcz- nik retoryki Stanisława Papczyńskiego (1631-1701) , Warszawa-Lublin 2006, s. 63-64. O wpływie św. Tomasza na umysłowość XVII w. zob. m. in.: M. Rechowicz, Jedność teologii i jej podział w epoce renesansu i baroku. Zarys problematyki , w: W. Granat, Dog- matyka katolicka , tom wstępny, Lublin 1965, s. 61-65; B. Kumor, Dzieje ustroju kościel- nego w Polsce , w: Historia Kościoła w Polsce , t. I , cz. 2, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań-Warszawa 1974, s. 255-256. Widoczny wpływ św. Tomasza zauważalny jest tak- że na terenie ówczesnej teologii duchowości, np. J. Morawski SJ w dziele Duchowna theologia albo Kościół Ducha Świętego to jest człowiek doskonały... (Poznań 1695) mó- wiąc o rodzajach miłości, wyróżnia za św. Tomaszem amor concupiscentiae i amor ami- citiae . Podobnie rozróżnia nieco wcześniej żyjący J. Ch. Adamowicz OSPPE w wydanym w Częstochowie (1720) Abecedarium vitae spiritualis explicans, causas, gradus (...) reli- giosae perfectionis. Wpływ tomizmu można dostrzec w szkołach zakonnych tego okresu, w których – głównie oprócz szkoły franciszkańskiej – w przeważającej części trzymano się zasad św. Tomasza (dominikanie, paulini, kanonicy regularni, cystersi, karmelici, je- zuici). Por. Dzieje teologii katolickiej w Polsce , red. M. Rechowicz, Lublin 1975, t. II, cz. 2; J. Misiurek, Historia i teologia polskiej duchowości katolickiej. T. 1 (w. X-XVIII) , Lublin 1994, t. I .