Ks. Marceli Godlewski, ówczesny rektor kos´cioła s´w. Marcina przy ulicy Piwnej w Warszawie, 16 listopada 1905 roku ogłosił powstanie Stowarzyszenia Robotników Chrzes´cijan´skich95. 11 czerwca 1906 roku generał-gubernator warszawski przyja˛ł ten fakt do wiadomos´ci96. Był to zwia˛zek zawodowy robotników, skupionych pod hasłem demokracji chrzes´cijan´skiej97. W okresie najwie˛kszego rozkwitu w 1908 roku liczył w Królestwie 8 okre˛gów i 79 kół, do których nalez˙ało 22207 członków98. Jak sie˛ wydaje, statut Stowarzyszenia opracował ks. Matulewicz. Zas´wiadcza o tym jego bliski współpracownik Tadeusz Błaz˙ejewicz: „Ksia˛dz prof. Jerzy Matulewicz opracował w roku 1906 Statut Stowarzyszenia Robotników Chrzes´cijan´skich”99 Zdaje sie˛ to potwierdzac´ jego poprawka wniesiona do tekstu, zabraniaja˛ca agitacji partyjno-politycznej. Ks. Matulewicz został upowaz˙niony do poprawienia statutu na II zjez´dzie, który sie˛ odbył 9 stycznia 1907 roku100. Równiez˙ ks. Aleksander Wóycicki, naste˛pca ks. Matulewicza na katedrze socjologii w Akademii, uwaz˙a go za odpowiedzialnego za tres´c´ statutu: „Ks. Matulewicz widział podobna˛ organizacje˛ w Szwajcarii, znał społeczna˛ nauke˛ Kos´cioła, a co najwaz˙niejsze – miał sam ducha katolicko-społecznego. I te włas´nie wartos´ci przelał w organizacje˛ zaraz u jej kołyski. Przejawił sie˛ ten duch w statucie Stowarzyszenia Robotników Chrzes´cijan´skich, w pierwszych zaraz jego poczynaniach. Innymi słowy ks. Matulewicz skierował chrzes´cijan´ski ruch robotniczy w Królestwie Polskim na włas´ciwe tory”101. Niektórzy uwaz˙aja˛, z˙e nazwa Stowarzyszenia wyraz˙a ducha ekumenicznego jego twórców102. Naprawde˛ jednak stanowi brak zaufania robotników do Kos´cioła katolickiego. Ks. Matulewicz po latach pisał 65 95 R. Bender, Społeczne ..., dz. cyt., s. 69. 96 Tamz˙e, s. 70. 97 J. Matulewicz, Demokracja Chrzes´cijan´ska, „Pracownik Polski” 1907 nr 32, s. 1. 98 R. Bender, Społeczne..., dz, cyt., s. 81. 99 Cyt. za: B. Załuski, „Postac´ Odnowiciela jest nam bliska”, w: Wspomnienia, s. 105; tenz˙e, Studia i wspomnienia o ojcu Odnowicielu, tamz˙e, s. 153. 100 R. Bender, Społeczne..., dz. cyt., s. 71-72. 101 A. Wóycicki, Blaski i cienie, w: Wspomnienia, s. 177-178. 102 R. Bender, Społeczne..., dz. cyt., s. 89.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==