13. STARANIA RZA˛DU O USUNIE˛CIE BP. MATULEWICZA Wkrótce po zaje˛ciu Wilna przez Polske˛, nuncjusz Achille Ratti pisał do sekretarza stanu Pietro Gasparriego: „do niedawna bp Matulewicz był dla wszystkich idealnym biskupem dla Wilna, a nawet prawdziwym posłan´cem Boz˙ym, obecnie, kiedy Wilno jest w re˛kach Polaków, wszyscy sobie przypomnieli, z˙e bp Matulewicz jest narodowos´ci litewskiej”1. Na ten sam temat pisał do sekretarza stanu dwa miesia˛ce póz´niej: „znajduja˛ sie˛ tacy, którzy podpowiadaja˛, z˙e bp Matulewicz powinien sie˛ zrzec, aby dac´ miejsce biskupowi Polakowi. Jestem pewny, z˙e rza˛d w ukryciu, a nawet niezupełnie w ukryciu, popiera takie podszepty, które przypuszczalnie be˛da˛ coraz bardziej natarczywe i przybiora˛ zupełnie inny ton w dniu, kiedy Wilno zostanie ostatecznie przyła˛czone do Polski”2. Pierwszy poseł polski przy Stolicy Apostolskiej Józef Wierusz-Kowalski, jak moz˙na sa˛dzic´ z jego korespondencji z premierem Ignacym Paderewskim, otrzymał misje˛ postarania sie˛ o biskupa Polaka dla Wilna. W lis´cie z lipca 1919 roku, jeszcze nie zorientowany w realiach, informował premiera: „Gdyby udało sie˛ skłonic´ ks. biskupa Matulewicza do zrezygnowania (wsta˛pienia na przykład do załoz˙onego przez niego zakonu marianów), to nominacja Polaka na biskupstwo wilen´skie jest zapewniona”3. Jego naste˛pca Władysław Skrzyn´ski (od 31. 8. 1921 poseł, od 27. 11. 1924 ambasador), natychmiast przysta˛pił do akcji. Jednak argument 416 1 Stolica, s. 129, raport A. Rattiego dla sekretarza stanu P. Gasparriego, 4 VII 1919. 2 Tamz˙e, s. 153, A. Ratti do P. Gasparriego, 11 IX 1919. 3 Archiwum polityczne Ignacego Paderewskiego, t. II 1919-1921, oprac. W. Stankiewicz i A. Piber, Wrocław... 1974, s. 292.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==