Zdaniem Obsta, Biskup obsadzał eksponowane stanowiska ksie˛z˙mi Litwinami i Białorusinami. I tak kanclerzem kurii mianował Litwina14. Usiłował obsadzic´ na sufraganii wilen´skiej ks. Fabiana Abrantowicza, Białorusina15, ks. Adama Stankiewicza, tez˙ Białorusina16, czy ks. Antoniego Wiskonta Litwina17. Narodowa Demokracja, da˛z˙a˛c do asymilacji Białorusinów takz˙e przy pomocy Kos´cioła, szczególnie wrogo odnosiła sie˛ do bp. Matulewicza, którego stosunek do ruchu narodowego białoruskiego był z˙yczliwy i nie miał zamiaru go dławic´. Obst pisał: „Tam zas´, gdzie nie słyszano wcale mowy litewskiej, a propaganda litewska byłaby zgoła bezcelowa i niemoz˙liwa, biskup wyznacza ksie˛z˙y Białorusinów, wyła˛cznie w celu szkodzenia polskos´ci, tworzenia zame˛tu i krzewienia nienawis´ci plemiennej i klasowej. Dodac´ nalez˙y, z˙e typ ksie˛dza Białorusina nieznany był absolutnie przed ksie˛dzem Matulewiczem, on go stworzył z elementów najniebezpieczniejszych, demagogicznych, podszytych bolszewizmem”18. W ogromnie napie˛tej sytuacji politycznej, przy wielonarodos´ciowym składzie parafian, w niektórych parafiach przy poparciu władz partyjnych i administracyjnych dochodziło do konfliktów o narodowos´c´ ksie˛- dza. Redaktor Obst zache˛cał do odwoz˙enia ksie˛z˙y Litwinów do biskupa, pisza˛c, z˙e jest to „odruch, dowodza˛cy zdrowia moralnego i kultury ludu”19. Systematycznie powtarzane oskarz˙enia o usuwanie ksie˛z˙y Polaków powinno zrodzic´ w czytelniku przekonanie, z˙e tych ksie˛z˙y Polaków niewielu juz˙ pozostało w diecezji. Najwidoczniej redaktor Obst z taka˛ moz˙liwos´cia˛ sie˛ liczył bo pisał: „Dzis´ juz˙ w diecezji naszej, gdzie Litwini stanowia˛ cos´ około 10 proc., duchowien´stwo polskie jest w mniejszos´ci”20. 390 14 Stolica, s. 126, list A. Rattiego do bp. J. Matulewicza. 15 „Dziennik Wilen´ski” 1922, nr 199. 16 [J. Obst] Z.Y. Z, Ze stosunków kos´cielnych w Wilnie, cytuje˛ za: Wycinek z „Gazety Warszawskiej”, „Echo Litwy” 1920, nr 86. 17 S.H.L., Zamach na diecezje˛ wilen´ska˛, „Gazeta Warszawska” 1921 nr 86. 18 J. Obst, Litewski biskup na polskiej ziemi, „Rzeczpospolita” 1921, nr 80. 19 [J. Obst] X.Y.Z, Odwoz˙enie ksie˛z˙y do biskupa, „Gazeta Warszawska” 1919, nr 276. 20 J. Obst, Listy wilen´skie, „Rzeczpospolita” 1922, nr 154.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==