informuja˛ papiez˙a, z˙e wiedza˛ iz˙ Stolica Apostolska ma zamiar zawrzec´ z rza˛dem polskim konkordat, a w nim uregulowac´ sprawe˛ dóbr kos´cielnych. Wyraz˙aja˛ opinie˛, z˙e Kos´ciół w niepodległej Polsce juz˙ faktycznie korzysta z róz˙nych dóbr, a wszelkiego rodzaju obcia˛z˙enia zaborców w zmienionych warunkach straciły swa˛ moc. Konkordat wie˛c wydaje sie˛ zbe˛dny. Co wie˛cej, jes´li to, co Kos´ciół faktycznie posiada, zechce sie˛ zagwarantowac´ umowa˛ konkordatowa˛, moz˙e to byc´ zakwestionowane przez rza˛d, gdyz˙ ma on charakter tymczasowy i w nim znacza˛ca˛ role˛ odgrywaja˛ partie lewicowe, które nie chca˛ z˙adnego konkordatu. Moga˛ wie˛c one wywrzec´ wpływ na lud, zwłaszcza, gdyby Kos´ciół zyskał jakies´ korzys´ci. Z tego powodu moz˙e powstac´ nieche˛c´ i do konkordatu, i do Stolicy Apostolskiej. Dlatego biskupi prosza˛ papiez˙a, aby upowaz˙nił ich do załatwienia sprawy dóbr kos´cielnych. Konferencja Biskupów na zakon´czenie obrad wysłała do naczelnika pan´stwa Józefa Piłsudskiego delegacje˛ w sprawie zaje˛tych przez zaborców budynków i dóbr kos´cielnych, złoz˙ona˛ z czterech przedstawicieli: biskupa lubelskiego Mariana Fulmana, biskupa podlaskiego Henryka Przez´dzieckiego, biskupa min´skiego Zygmunta Łozin´skiego i bp. Matulewicza. Zachował sie˛ tekst memoriału, napisany re˛ka˛ bp. Matulewicza, a podpisany przez cała˛ delegacje˛. Nalez˙y wie˛c przypuszczac´, z˙e był on głównym jego autorem. Delegacja przedstawiła w nim sprawy dóbr zabranych przez władze carskie. Napisano w dokumencie: „Biskupi stoja˛ na stanowisku, z˙e dopóki nie nasta˛pi porozumienie Rza˛du ze Stolica˛ Apostolska˛ co do alienacji niektórych dóbr kos´cielnych, dota˛d tylko władza kos´cielna jest prawowitym ich gospodarzem.” Biskupi wie˛c prosza˛: 1) aby grunty przy kos´ciołach katolickich nie były zajmowane przez władze pan´stwowe i wydzierz˙awiane obcym; 2) aby budynki kos´cielne pozostawały do dyspozycji władz kos´cielnych, w przeciwnym razie rza˛d winien porozumiec´ sie˛ z biskupami; 3) aby maja˛tek kos´cielny bezprawnie zagrabiony, powrócił do prawnych włas´cicieli. Memoriał delegacja złoz˙yła Piłsudskiemu 1 wrzes´nia i wyjas´niła poruszone w nim sprawy ustnie. Bp Przez´dziecki zrobił notatke˛ z tego spotkania: „Naczelnik Pan´stwa przyrzekł, z˙e stanowisko to aprobuje i zwróci sie˛ do rza˛du”4. 366 4 ADS, Akta ogólne, Zjazdy XX Biskupów w 1919.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==