Do tego grona nalez˙y tez˙ zaliczyc´ ks. Justyna Novickasa, który w latach 1920-1923 pełnił obowia˛zki ojca duchownego w Wyz˙szym Seminarium Duchownym w Sejnach. Marianie litewscy niewa˛tpliwie reprezentowali w zgromadzeniu najwyz˙szy poziom intelektualny. W okresie najbardziej intensywnej pracy naukowej ks. Bucˇysa przydarzył mu sie˛ bardzo przykry incydent, który boles´nie dotkna˛ł i jego samego i Ojca Generała. Spowodował to artykuł ks. Bucˇysa pod tytułem Evangeliku Teologijos Fakultetas65 (Ewangelicki Wydział Teologiczny). Sam autor wyjas´niał jego tres´c´: „Podstawowym twierdzeniem tego artykułu jest: wychowanie litewskiego protestanckiego kleru nie nalez˙y prowadzic´ w protestanckiej Kłajpedzie, lecz na Uniwersytecie Kowien´- skim, gdzie takz˙e znajduje sie˛ wydział katolicki, znacznie przewyz˙szaja˛cy wydział protestancki, zarówno liczba˛, jak i znaczeniem naukowym swoich profesorów. Za tym przemawiaja˛ korzys´ci doktrynalne jak i ekonomiczne zarówno dla pan´stwa, jak i dla Kos´cioła”66. Pierwszy zareagował na publikacje˛ 1 lipca 1924 roku dziekan wydziału filozoficzno-teologicznego ks. Błaz˙ej Cˇesnys, informuja˛c ks. Bucˇysa, przebywaja˛cego wtedy w Stanach Zjednoczonych, z˙e artykuł jest przeszkoda˛ do zatwierdzenia wydziału przez Stolice˛ Apostolska˛, gdyz˙ wzbudza wa˛tpliwos´c´ co do ortodoksyjnos´ci wiary ks. profesora Bucˇysa i prawowiernos´ci samego wydziału. Dziekan postulował, aby artykuł został odwołany. W odpowiedzi na ten list ks. Bucˇys 21 lipca złoz˙ył rezygnacje˛ z obowia˛zków profesora i wystosował obszerne pismo do delegata apostolskiego w Republice Litewskiej Antoniego Zecchiniego, przedstawiaja˛c sam problem i wyraz˙aja˛c gotowos´c´ odwołania artykułu lub napisania komentarza67. 25 sierpnia 1924 roku bp Matulewicz otrzymał pismo w tej sprawie od prefekta Kongregacji Seminariów i Uniwersytetów kard. Kajetana Bisletiego. Kardynał pisał: „We wspomnianym artykule, zatytułowanym Evangeliku Teologijos Fakultetas, autor okazuje wielka˛ troske˛ o jednos´c´ i dobry zarza˛d róz˙nych Kos´ciołów protestanckich oraz o wzrost i do346 65 „Rytas”, 9 V 1924 nr 105. 66 LCVA, 1674, 1, vol. 34, k. 10, list F. Bucˇysa do delegata apostolskiego w Litwie A. Zecchiniego, 21 VII 1924. 67 Tamz˙e.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==