zjum i liceum16. W 1924 roku ksie˛z˙a salezjanie przybyli do Wilna, gdzie im oraz siostrom salezjankom Biskup przekazał zakład wychowawczy pt. „Dom Serca Jezusowego”, do tego czasu prowadzony przez ks. kanonika Karola Lubian´ca17. Zgromadzenie Braci Dolorystów, laicka wspólnota na prawie diecezjalnym, posiadało w 1923 roku w Wilnie 5 domów zakonnych z 30 brac´mi. Zakonnicy przewaz˙nie pracowali w szkolnictwie zawodowym. We wspólnocie doszło do ostrego konfliktu narodowos´ciowego. Do bp. Matulewicza zgłosiło sie˛ kilku braci Litwinów ze skarga˛, z˙e doznaja˛ przykros´ci na tle narodowos´ciowym. Przed siedmiu laty postanowiono na kapitule utworzyc´ dom dla Litwinów i do tej pory nic w tym kierunku nie uczyniono. Bracia czuli sie˛ oszukani. Nie zgłaszali sie˛ kandydaci z rodzin litewskich, a wielu braci pragne˛ło przejs´c´ do innych zakonów, gdzie sprawy narodowos´ciowe sa˛ poprawnie rozwia˛zywane, jak np. u ksie˛z˙y marianów lub ojców franciszkanów. Te˛ sprawe˛ bp Matulewicz przedstawił nuncjuszowi Rattiemu18. W odpowiedzi nuncjusz radził Biskupowi, aby starał sie˛ uspokoic´ braci, by pozostali w dotychczasowej wspólnocie i swoim poste˛powaniem dali innym przykład cierpliwos´ci, umiarkowania i rozwagi19. Sprawa nie potoczyła sie˛ według tej sugestii. W latach 1920-1922 szereg braci przeszło do Zgromadzenia Ksie˛z˙y Marianów w Mariampolu20. Nuncjusz Ratti przekazał bp. Matulewiczowi sprawe˛ dotycza˛ca˛ braci dolorystów: czy zgromadzenia laickie moga˛ przyjmowac´ do swego grona kapłanów. Biskup nie widział powodów, by sie˛ temu sprzeciwiac´, wre˛cz przeciwnie – uwaz˙ał, z˙e byłoby to z korzys´cia˛ dla nich: bracia mieliby kierownictwo kapłanów, wychowanie byłoby tez˙ łatwiejsze. Pozostawał jednak do rozwia˛zania problem prawny: zalez˙nos´ci kapłanów od przełoz˙onych laików. Zdaniem Biskupa tylko Kongregacja Zakonników, 322 16 J. Mandziuk, Zakony w [Archi]diecezji wilen´skiej, „Studia Teologiczne” Białystok, Drohiczyn, Łomz˙a, 1987-1988, s. 192. 17 Litterae, s. 255, list J. Matulewicza do L. Lauriego, 26 VII 1925. 18 Stolica, s. 138-139, list J. Matulewicza do A. Rattiego, 29 VII 1919. 19 Tamz˙e, s. 141-142, list A. Rattiego, 4 VII 1919. 20 Album zmarłych ojców i braci Zgromadzenia Ksie˛z˙y Marianów 1700-1997, zredagował J. Bukowicz, wyd. V, Warszawa-Stockbridge 1997 wymienia szereg braci, którzy przeszli od braci dolorystów: Michał Gronskis , Gabriel Gylys , Franciszaek Smiglevicˇius, i Antoni Zaremba.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==