9. PROMOTOR Z˙YCIA ZAKONNEGO Jako zakonnik i generał Zgromadzenia Ksie˛z˙y Marianów, bp Matulewicz doceniał wartos´c´ z˙ycia zakonnego w diecezji. Na kilka lat przed obje˛ciem katedry wilen´skiej pisał: „Zakony połoz˙yły ogromne zasługi dla Kos´cioła i społeczen´stw, ws´ród których pracowały i obecnie ich owocna działalnos´c´ zaznacza sie˛ na róz˙nych polach: one, jak historia Kos´cioła wskazuje, pracuja˛ nad nawracaniem pogan i niosa˛ im: owoce cywilizacji chrzes´cijan´skiej, zakładaja˛ szkoły i uniwersytety, przechowuja˛ skarby literatury staroz˙ytnej, uprawiaja˛ nauki, zakładaja˛ szpitale i pracuja˛ na róz˙nych polach miłosierdzia chrzes´cijan´skiego. Totez˙ Kos´ciół popiera rozwój z˙ycia zakonnego, a wrogowie, zdaja˛c sobie sprawe˛ ze znaczenia zakonów w z˙yciu Kos´cioła, zwykle najpierw swe ciosy przeciw nim wymierzaja˛”1. Gdy przybył do Wilna, zobaczył skutki wrogiej Kos´ciołowi polityki carskiej. W 1919 roku w całej diecezji był tylko jeden klasztor (franciszkanów) z 4 zakonnikami i 3 klasztory z˙en´skie licza˛ce 20 zakonnic2. Te braki cze˛sto uzupełniały zakony ukryte, do których w 1908 roku nalez˙ało 145 zakonnic i 38 braci zakonnych3. Natomiast w sprawozdaniu o stanie diecezji dla Stolicy Apostolskiej z 1923 roku Biskup wymienia juz˙ 588 osób konsekrowanych (137 zakonników i 451 zakonnic), nalez˙a˛cych do 25 zakonów i pracuja˛cych w 55 klasztorach4. Gdy odchodził z Wilna dwa lata póz´niej, z pewnos´cia˛ było ich jeszcze wie˛cej, chociaz˙ z tego czasu tak szczegółowego wykazu nie posiadamy. Były to wyła˛cznie polskie klasztory. Zakonnicy i zakonnice z dawnych 319 1 J. Matulewicz, Zakony, w: Podre˛czna Encyklopedia Kos´cielna, t. 43-44, s. 131. 2 Catalogus ecclesiarum et cleri Dioecesis Vilnensis pro anno Domini 1919, s. 78-79. 3 J. Mandziuk, Zakony w [archi]diecezji wilen´skiej, „Studia Teologiczne” Białystok, Drohiczyn, Łomz˙a, (1987-1988), nr 5-6, s. 187. 4 Litterae, s. 38-41, Relatio de statu ecclesiarum diocesis Vilnensis, 11 VI 1923.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==