Bp Matulewicz, z˙yja˛c w okres´lonych warunkach i zgodnie z obowia˛zuja˛cym prawem kos´cielnym, prawosławnych nazywał schizmatykami, pisał o ich nawróceniu, o misjach ws´ród nich itp. Ale jednoczes´nie ta terminologia mu sie˛ nie podobała, jako nie przystosowana do rzeczywistos´ci. 13 kwietnia 1925 roku, przesyłaja˛c sprawozdanie o pracy ksie˛z˙y jezuitów w Albertynie, pisał do nuncjusza Lauriego: „Co dotyczy wyrzeczenia sie˛ błe˛dów i wyznania wiary przez tych, którzy nawracaja˛ sie˛ ze schizmy, uwaz˙am, z˙e tego nie nalez˙y z˙a˛dac´. Bowiem lud prawosławny u nas jest zupełnie nieobeznany ze sprawami religijnymi i sa˛- dzi, z˙e pomie˛dzy swoim Kos´ciołem a Kos´ciołem katolickim róz˙nica nie polega na dogmatach, lecz na je˛zyku, którego sie˛ uz˙ywa, oraz na obrze˛dach i ceremoniach, a takz˙e dostrzega ja˛ w hierarchii. Co dotyczy dogmatów, lud be˛dzie zalez˙ny od nauczania misjonarzy, a wie˛c w sposób pozytywny nalez˙y go pouczac´ o prawdach wiary. Opieraja˛c sie˛ na własnym dos´wiadczeniu uwaz˙am, z˙e to samo dotyczy w znacznej mierze i inteligencji”. Wyraził tez˙ swoja˛ opinie˛ o nazywaniu tej akcji unijna˛: „Rzeczywis´cie słowo „unia” i Kos´ciół „grecko albo słowian´sko-unicki” w uszach ludu, ze wzgle˛dów historycznych, z´le brzmi i moz˙e odstraszyc´ wielu od prawdziwej unii z Kos´ciołem katolickim. Równiez˙ moz˙e nie byłoby roztropne w konkretnym przypadku mówic´ o nawróceniu albo o przyje˛ciu prawdziwej wiary, poniewaz˙ prawosławni uwaz˙aja˛, z˙e posiadaja˛ prawdziwa˛ wiare˛, co w je˛zyku ludowym nazywa sie˛ „naprawde˛ prawdziwa˛ wiara˛” (pravoslavnaja viera). Mówia˛c o tych prawosławnych uwaz˙am, z˙e raczej nalez˙y w konkretnym przypadku mówic´ o dopełnieniu ich wiary az˙ do tego stanu, w jakim ona znajdowała sie˛ przed odła˛czeniem, co nasta˛piło głównie z przyczyn politycznych, a mianowicie, gdy na całym s´wiecie była jedna chrzes´cijan´ska owczarnia i jeden pasterz, poniewaz˙ przez wszystkich chrzes´cijan Biskup Rzymski był uwaz˙any za głowe˛ całego Kos´cioła”16. Niewa˛tpliwie tego rodzaju pogla˛dy przygotowywały drogi ku soborowemu ekumenizmowi. 308 16 Tamz˙e, s. 238-239, list J. Matulewicza do L. Lauriego, 13 IV 1925.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==