Michalkiewicza w 1912 roku w oparciu o przeprowadzony spis ludnos´ci. Liczba Polaków i Litwinów była podobna, jedni i drudzy mieli w kos´ciele takie same uprawnienia je˛zykowe. Proboszczem od 1912 roku był ks. Antoni Słabszyn´ski, Litwin. W parafii od wielu lat dochodziło do sporów na tle je˛zykowym. Z powodu zaangaz˙owania sie˛ polskiej administracji, wojska polskiego i organizacji politycznych konflikty sie˛ nasiliły. Uformowała sie˛ tam grupa licza˛ca 50-60 osób, w imieniu której najcze˛s´ciej wyste˛powali: Andrzej Ciesiun, Kazimierz Kirdejko i Antoni Petkaniec. Zdaniem ks. Franciszka Bobnisa, proboszcza w Giedrojciach w 1920 roku, działania jej inicjowało Koło Młodziez˙y Polskiej, organizacji zwia˛zanej ze Straz˙a˛ Kresowa˛. Hasłem grupy było: „Walka o Polske˛”14. Powia˛zanie tej grupy ze Straz˙a˛ Kresowa˛ potwierdzaja˛ pisma wysyłane do abp. Aleksandra Kakowskiego15 i nuncjusza Rattiego16, a nawet delegacji w dniu 19 lutego 1920 roku do nuncjusza17. Wspomniana grupa sporza˛dziła własny spis mieszkan´ców parafii Giedrojcie, według którego było w niej 4714 Polaków i 470 Litwinów. W oparciu o te dane jej przedstawiciele kilkakrotnie udawali sie˛ do bp. Matulewicza. „Z˙a˛dali – pisał Biskup – z˙eby w kos´ciele nic nie było po litewsku, abym wyznaczył ksie˛dza Polaka, który by nie umiał ani słowa po litewsku”18. Ze wzgle˛du na trwaja˛ce jeszcze walki i nieokres´lona˛ przynalez˙nos´c´ pan´stwowa˛ tych ziem, Biskup nie mógł dokonywac´ korekty w tak delikatnej materii, jak sprawa uz˙ywania je˛zyka w kos´ciele. 15 sierpnia 1919 roku grupa ta uniemoz˙liwiła s´piewy litewskie w kos´ciele, a 24 sierpnia, na oczach policji, siła˛ wywiozła do Wilna, na dziedziniec biskupi, ks. Słabszyn´skiego. Naste˛pnie jej delegaci udali sie˛ do bp. Matulewicza. Biskup os´wiadczył im, z˙e takie poste˛powanie 276 14 LCVA, 1674, 2, vol. 7, k. 133, dodatek do raportu czerwcowego ks. Fr. Bobnisa dla bp. Matulewicza, IX 1920. 15 Tamz˙e, k. 72, pismo Wydziału Organizacyjnego Straz˙y Kresowej w Warszawie do abp. A. Kakowskiego. 16 Tamz˙e, k. 25, pismo Wydziału Organizacyjnego Straz˙y Kresowej w Warszawie do nuncjusza Rattiego, 9 X 1919. 17 Stolica, s. 37. 18 Journal, s.283.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==