Poniewaz˙ Polacy krzywo patrzyli na niektóre mniejszos´ci narodowe, bp Matulewicz usiłował wspomagac´ na przykład zakłady dla dzieci rosyjskich w sposób tajny, co nie zawsze sie˛ udawało92. Ta niefortunna darowizna, jak sie˛ wydaje, stanowiła ostatnia˛ próbe˛ pomocy Stolicy Apostolskiej. Zdarzali sie˛ tez˙ inni ofiarodawcy. 24 grudnia 1921 roku bp Matulewicz dzie˛kował bp. Herykowi Przez´dzieckiemu, sekretarzowi episkopatu polski, za pienia˛dze nadesłane na cele społeczne93. Z biegiem lat diecezja wilen´ska wychodziła z wojennej biedy i była nawet w stanie wesprzec´ bardziej potrzebuja˛cych. 30 stycznia 1923 roku kuria ofiarowała 600000 marek polskich na głoduja˛cych w Rosji94. W zwia˛zku z powodzia˛ w Małopolsce Wschodniej 6 lipca 1925 roku bp Matulewicz wezwał duchowien´stwo do zakładania komitetów pomocy, a diecezjan do ofiarnos´ci na rzecz poszkodowanych, aby w „ten sposób zaznaczyc´ ła˛cznos´c´ z obywatelami całego Pan´- stwa”95. Działacze wilen´scy od samego pocza˛tku sprawowania posługi przez bp. Matulewicza oskarz˙ali go o nieuczestniczenie w pracach politycznych (oczywis´cie w s´rodowisku polskim) i społecznych. Krytyczne wypowiedzi o tym dotarły tez˙ do nuncjusza Rattiego96. Dała temu wyraz równiez˙ Kapituła: „Biskup Matulewicz, poza akcja˛ białoruska˛ i litewska˛, mocno był bezczynnym, zdawało sie˛, z˙e sie˛ boi wyjs´c´ z bezczynnos´ci, by tym samym nie przyczynic´ sie˛ do popierania spraw polskich, a na tym wszystkim jakz˙e cierpiało z˙ycie religijne i kos´cielne”97. Rzeczywis´cie bp Matulewicz rzadko brał udział w akcjach, których nie wymagały jego obowia˛zki. Z˙e nie angaz˙ował sie˛ politycznie, to zrozumiałe. Starał sie˛ bowiem byc´ biskupem dla wszystkich narodowos´ci, a sprawy polityczne dzieliły. Ale działalnos´c´ społeczna? Jako dawny działacz społeczny w Warszawie i profesor socjologii w Akademii Duchownej w Petersburgu był do niej dobrze przygotowany. I rze263 92 D. Bochan, Arcybiskup J. Matulewicz a Rosjanie, „Przegla˛d Wilen´ski” 15 IV 1927, s. 2-3. 93 LP, t. III, s. 10. 94 LCVA, 1674, 2, vol. 30, k. 22. 95 Jerzy Biskup Wilen´ski, Do Wielebnego Duchowien´stwa, „Kurenda” 1925, s. 73. 96 Stolica, s. 213. 97 LMAB, F 43, VKF 520, s. 311.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==