w upan´stwowieniu szkół s´rednich w Białymstoku. Po odprawieniu Mszy s´w. odbyły sie˛ uroczystos´ci w gimnazjum, w czasie których przemawiał – zanotował wówczas: „Wyłoz˙yłem krótko historie˛ polskich szkół. Zache˛całem, z˙eby w Białymstoku, wste˛puja˛c w s´lady chwalebnej przeszłos´ci, ła˛czono nauke˛ z religia˛, kształcenie z wyrobieniem charakteru i wychowaniem woli. Z˙yczyłem powodzenia. Przemówienie podobało sie˛. Puszczono bowiem pogłoske˛, z˙e jestem wrogiem Polaków, teraz zas´ poznali, z˙e jestem im z˙yczliwy: z Polakami staram sie˛ byc´ Polakiem, z Z˙ydami – Z˙ydem, z poganami – poganinem, stałem sie˛ wszystkim dla wszystkich”53. Dwa dni póz´niej uczestniczył w zebraniu Sodalicji Marian´skiej w Grodnie, gdzie tez˙ wygłosił przemówienie. Tego samego dnia odwiedził przytułki dla dzieci i szkoły w parafii pobernardyn´skiej. 23 listopada pos´wie˛cił gimnazjum z˙en´skie sióstr nazaretanek. Naste˛pnego dnia odprawił Msze˛ s´w. z kazaniem dla młodziez˙y całego miasta Grodna54. Podobne uroczystos´ci upan´stwowienia 3 gimnazjów wilen´skich odbyły sie˛ 31 stycznia 1920 roku w murach Gimnazjum im. Stanisława Augusta, w których równiez˙ uczestniczył bp Matulewicz55. W pierwszych dniach stycznia 1920 roku obradował w Wilnie zjazd towarzystw os´wiatowych, zorganizowany przez Polska˛ Macierz Szkolna˛. Przemawiaja˛c na nim, Biskup wyraził nadzieje˛, z˙e Polska Macierz Szkolna be˛dzie kształcic´ młodziez˙ w duchu religijnym. Okazał rados´c´ z powodu deklaracji prezesa organizacji Witolda We˛cławskiego, z˙e nie be˛dzie stawiał przeszkód w rozwoju os´wiatowo-kulturalnym innym narodowos´ciom. Obiecał wydac´ okólnik do ksie˛z˙y proboszczów z poparciem dla Macierzy56. Wilen´skie Koło Stowarzyszenia Młodziez˙y Akademickiej „Odrodzenie” zorganizowało w gmachu Uniwersytetu Stefana Batorego w dniach 1-8 marca 1924 roku Tydzien´ Społeczny. Była to organizacja bardzo bliska sercu bp. Matulewicza. Pracuja˛c w Warszawie razem z Cecylia˛ Plater-Zyberkówna˛, kładł podwaliny pod jej istnienie. Ramy organi253 53 Journal, s. 278. 54 Journal, s. 278-279. 55 „Gazeta Warszawska” 1920 nr 37. 56 E.W., Listy z Wilna. Zjazd Towarzystw Os´wiatowych, „Gazeta Warszawska” 1920, nr 17 z 17 I 1920.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==