za rzekome krzywdzenie Litwinów i Białorusinów”16. Natomiast zdaniem polemizuja˛cego z nim ks. Witolda Czeczota, „było serdecznym nawoływaniem do zgody narodowos´ci, wchodza˛cych w skład ojczyzny polskiej, której s´w. Kazimierz jest symbolem. Przemówienie to wywołało w słuchaczach najwyz˙sza˛ sympatie˛ i rozrzewnienie”17. Po sumie w sposób uroczysty przeniesiono relikwie na kilka godzin do kos´cioła s´w. Kazimierza. Po nieszporach w taki sam sposób przeniesiono je do katedry. Uroczystos´ci tego dnia zakon´czono naboz˙en´stwem na wzór majowego z kazaniem polskim, a pod ich koniec z kazaniem litewskim. Przez dwa naste˛pne dni naboz˙en´stwa odbywały sie˛ w tym samym porza˛dku, z wyja˛tkiem procesji. 29 maja bp Matulewicz udał sie˛ do oddalonych od Wilna o 30 km Miednik, gdzie s´w. Kazimierz dłuz˙ej przebywał. Na ruinach dawnej kaplicy s´w. Kazimierza odprawił Msze˛ s´w. z kazaniem i wybierzmował 1500 osób. Na tym miejscu postanowiono wybudowac´ nowa˛ s´wia˛tynie˛. Poza katedra˛ odbyły sie˛ dwie akademie: dla Polaków i Litwinów, z udziałem wszystkich przybylych biskupów. Uroczystos´ci zgromadziły olbrzymie rzesze ludzi wszystkich narodowos´ci. Sprawozdawca, jeden z profesorów seminarium, z którego relacji korzystałem, konludował: „Zdaniem wszystkich, uroczystos´ci wywarły głe˛boki wpływ na dusze ludu zgromadzonego i wielce sie˛ przyczyniły do oz˙ywienia wiary s´wie˛tej i do podniesienia poboz˙nos´ci”18. Te˛ opinie˛ bp Matulewicz powtórzył w pis´mie dzie˛kczynnym do Piusa XI19. W latach 1920-1924 w pasie nadgranicznym z radziecka˛ Białorusia˛ rza˛d polski osadził około 15 tysie˛cy polskich osadników20, przewaz˙nie byłych wojskowych. Był to przejaw jawnej polonizacji ziem białoruskich. Duszpasterzy dla nich miał przysłac´ biskup polowy. Bp Matulewicz okazał gotowos´c´ wyposaz˙enia ich w jurysdykcje˛ i wyznaczył kos´cioły na os´rodki duszpasterskie. Dlatego jako afront przyja˛ł pismo 248 16 [J. Obst], X.Y.Z., O biskupstwo wilen´skie, „Gazeta Warszawska” 1923, nr 217. 17 W. Czeczot, O biskupstwo wilen´skie, „Gazeta Warszawska” 1923, nr 228. 18 LCVA, 1674, 2, vol. 28, k. 7-9, Jubileusz s´w. Kazimierza w Wilnie, [napisał] jeden z profesorów seminarium, 2 VI 1922. 19 Tamz˙e, k. 16-17, list bp. Matulewicza do Piusa XI, 2 VI 1922. 20 Z. Szybieka, Historia Białorusi..., dz. cyt., s. 285.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==