da w sercach braterskich zakwitły, by w kraju naszym pokój prawdziwy panował”11. Dla zorganizowania uroczystos´ci bp Matulewicz powołał 9-osobowy komitet pod swoim przewodnictwem. Znalez´li sie˛ w nim przedstawiciele Kapituły, duchowien´stwa diecezjalnego, zakonów, uniwersytetu, władz administracyjnych i organizacji społecznych. Byli to wyła˛cznie Polacy, a ws´ród nich walcza˛cy z Biskupem ks. Bronisław Z˙ongołłowicz i ks. Leon Puciata12. Istnieja˛ wzmianki o tym, z˙e Biskup starał sie˛, z˙eby ws´ród organizatorów znalez´li sie˛ takz˙e przedstawiciele innych narodowos´ci diecezji, co Ferdynand Ruszczyc okres´lił jako „wysuwanie Litwinów”13. Spos´ród zaproszonych biskupów na uroczystos´c´ przybyli: Zygmunt Łozin´ski i Adolf Szela˛z˙ek. Aktywny udział wzia˛ł tez˙ bp Władysław Bandurski. Wiadomo z˙e był tez˙ zaproszony bp Henryk Przez´- dziecki14. Polscy narodowcy, chca˛cy przy tej okazji zrobic´ manifestacje˛ polityczna˛, nie darowali bp. Matulewiczowi, z˙e przybyło niewielu biskupów15. Uroczystos´c´ rozpocze˛ła sie˛ nieszporami, które odprawił bp Łozin´ski. Kazanie wygłosił bp Matulewicz. Po czym wyje˛to relikwie z trumienki w kaplicy i umieszczono je na przenos´nym sarkofagu, wykonanym przez Ferdynanda Ruszczyca, do publicznej czci. Najbardziej uroczystym dniem była niedziela 28 maja. Rano o godzinie 8 uroczysta˛ Msze˛ s´w. dla Litwinów odprawił bp Łozin´ski, a kazanie w je˛zyku litewskim wygłosił bp Matulewicz. W uroczystos´ci wzie˛ła udział litewska delegacja narodowa na czele z „ojcem” litewskiego odrodzenia narodowego Jonasem Basanavicˇiusem. Podkres´la sie˛, z˙e po latach niewoli pierwszy raz przedstawiciele narodu litewskiego zaje˛li honorowe miejsca w katedrze wilen´skiej. Sume˛ odprawił bp Szela˛z˙ek o godzinie 10.30. Kazanie wygłosił bp Łozin´ski. Według relacji redaktora Jana Obsta, było ono „pełne niesprawiedliwych i krzywdza˛cych zarzutów pod adresem Polaków i Polek 247 11 LCVA, 1674, 2, vol. 28, k. 1 – druk w je˛zyku polskim, k. 2 – druk w je˛zyku litewskim; Pw, s. 171-173. 12 LCVA, 1674, 2, vol. 28, k. 6. 13 F. Ruszczyc , Dziennik, cze˛s´c´ druga.., dz. cyt., s. 184. 14 LP, t. III, s. 11, list do H. Przez´dzieckiego, 2 IV 1922. 15 J. Obst, Listy wilen´skie, „Rzeczpospolita” 1922, nr 154.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==