Na dziekana organizuja˛cego sie˛ wydziału w kon´cu lipca 1919 roku Biskup powołał ks. Bronisława Z˙ongołłowicza (1870-1944), kapłana diecezji z˙mudzkiej, profesora prawa kanonicznego w Akademii Duchownej w Petersburgu i na Uniwersytecie Lubelskim. W latach 1920- -1922 ks. Z˙ongołłowicz był prorektorem Uniwersytetu Wilen´skiego, a w latach 1930-1936 podsekretarzem stanu w Ministerstwie Wyznan´ Religijnych i Os´wiecenia Publicznego54. Wydaje sie˛, z˙e Biskup nie znał ks. Z˙ongołłowicza. Po paru latach smutnych dos´wiadczen´, wystawiaja˛c mu opinie˛ dla Kongregacji Seminariów i Uniwersytetów w celu zatwierdzenia go na profesora, wprawdzie z uznaniem stwierdzał, z˙e jest biegły w prawie kanonicznym, pracowity i swoje obowia˛zki nauczyciela wypełnia z zadowoleniem studentów, ale jednoczes´nie zauwaz˙ył, z˙e cierpi na przerost ambicji i wielkiego mniemania o sobie oraz dodał: „nie odwaz˙yłbym sie˛ powiedziec´, z˙e jest on całkowicie człowiekiem Kos´cioła”55. 28 sierpnia 1919 roku naczelnik pan´stwa Józef Piłsudski ogłosił reaktywowanie Uniwersytetu Wilen´skiego, który przybrał imie˛ Stefana Batorego. 17 wrzes´nia bp Matulewicz zwrócił sie˛ do papiez˙a Benedykta XV o wznowienie wydziału, maja˛c nadzieje˛, z˙e „be˛dzie odpowiedni i bardzo poz˙yteczny, aby w tych prowincjach oddalonych od innych uniwersytetów kształcic´ w naukach kos´cielnych młodych aspirantów do kapłan´stwa, urabiac´ intelektualnie kapłanów i szerzyc´ nauki teologiczne”56. Pismo nie precyzowało, jakie to maja˛ byc´ studia: zwyczajne dla kandydatów po maturze, podobne do seminaryjnych czy tez˙ wyz˙sze dla tych, którzy juz˙ ukon´czyli studia seminaryjne. Sytuacja polityczna była jeszcze niejasna i Biskup nie mógł sie˛ zdecydowac´. To jego wysłannik do nuncjusza Rattiego ks. Z˙ongołłowicz 22 wrzes´nia 1919 roku na własna˛ odpowiedzialnos´c´ poprosił o studia zwyczajne57. Nuncjusz Ratti przesłał pismo bp. Matulewicza do sekretarza stanu Pietro Gasparriego wraz ze swoim raportem z 28 wrzes´nia 1919 roku, który 227 54 Słownik polskich teologów katolickich 1918-1981, t. 7, Warszawa 1983, s. 501-503. 55 ACEC, Facoltà Teologica, pos. 329/19, Vilno, G. Matulewicz, Additamenta ad vitae curricula Professorum Facultatis Theologicae Vilnensis, 30 I 1922. 56 Stolica, s. 196, J. Matulewicz do Benedykta XV, 17 IX 1919. 57 B. Z˙ ongołłowicz , Wydział teologiczny USB w okresie 1919-1929 r. w: Ksie˛ga pamia˛tkowa..., dz. cyt., s. 215, przypis 5.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==