ficzne dwa lata, oraz aby do studiów filozoficznych dopuszczac´ tylko takich kandydatów, którzy ukon´czyli osiem pełnych klas gimnazjum pan´stwowego albo trzy lata niz˙szych kursów seminaryjnych, czyli posiadaja˛cych s´wiadectwo maturalne”3. Proces ten kontynuowano w latach naste˛pnych. W roku 1924-1925 wprowadzono juz˙ kurs VI według Kodeksu Prawa Kanonicznego. Jak zauwaz˙ył ks. Ludwik Piechnik, na terenie Polski „jedynie na tej uczelni obowia˛zywały 6-letnie studia teologiczne”4. Cze˛s´c´ diecezji znajduja˛ca sie˛ w Republice Litewskiej posiadała własnych kleryków, którzy studiowali w seminarium kowien´skim. W 1923 roku było ich 145, natomiast w 1925 – 186. Wszyscy klerycy seminarium wilen´skiego – i ci z kursów wyz˙szych i ci z kursów przygotowawczych – mieszkali razem, nosili strój duchowny, obowia˛zywał ich ten sam regulamin. Stwarzało to niewa˛tpliwie problemy wychowawcze. Dlatego pragnieniem Biskupa było oddzielenie kursów wyz˙szych od niz˙szych, a nawet zorganizowanie pełnego gimnazjum, gdzie mogliby sie˛ kształcic´ chłopcy pochodza˛cy z rodzin ubogich i mieszkaja˛cy z dala od os´rodków miejskich, pragna˛cy zostac´ kapłanami7. Zarza˛d uczelni znajdował sie˛ w re˛kach Polaków. Rektorem od 1907 roku był ks. Jan Uszyłło (1871-1950), wys´wie˛cony na kapłana w 1894 roku, magister teologii z Akademii Duchownej w Petersburgu. W 1918 roku rozwaz˙ano nawet jego kandydature˛ na biskupa wilen´skiego8. Bp Matulewicz 6 wrzes´nia 1919 roku zaproponował go na swego biskupa pomocniczego9. Jak pisał nuncjusz Achille Ratti: „Z tego, co słyszałem, takz˙e od bp. Matulewicza, jest to jednak człowiek o znikomej inicjatywie, skłonny do wahan´ i skrupułów”10. 219 3 ACEC, Dalla posizione n. 67/22 „Relazione” Vilno, J. Matulewicz, Seminarii Diocesani Vilnensis relatio, 5 XII 1921. 4 L. Piechnik, Seminaria duchowne w (archi)diecezji wilen´skiej do 1939 r., [w:] „Studia Teologiczne” Białystok, Drohiczyn, Łomz˙a 1987-1988, nr 5-6, s. 220. 5 Litterae, s. 66, Relatio de statu ecclesiarum diocesis Vilnensis, 11 VI 1923. 6 Catalogus ecclesiarum et cleri Diocesis Vilnensis [...] 1925, s. 157. 7 Litterae, s. 68. 8 Stolica, s. 53. 9 Tamz˙e, s. 150, 173. 10 Tamz˙e, s. 175, A. Ratti do P. Gasparriego, 29 XI 1919.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==