powtarzał klase˛ czwarta˛ „z powodu marnych wyników z je˛zyków staroz˙ytnych”24. Jak moz˙na wnioskowac´, to włas´nie z tego powodu zaja˛ł sie˛ nim brat Władysław, opłacaja˛c za niego stancje˛ w Mariampolu25. Zachowało sie˛ jedynie s´wiadectwo w je˛zyku rosyjskim z klasy czwartej, tej powtarzanej. Stwierdza sie˛ w nim, z˙e Jerzy Matulaitis „wyróz˙niał sie˛ wzorowym zachowaniem, dobra˛ uwaga˛ i pilnos´cia˛. W 1885/6 roku jako uczen´ klasy IV osia˛gna˛ł naste˛puja˛ce wyniki: religia – 4,5, je˛zyk rosyjski – 3,5, je˛zyk grecki – 4, arytmetyka – 5, geometria – 5, algebra – 4,5, historia – 4,5, je˛zyk niemiecki – 3,5, je˛zyk litewski – 4. Na podstawie wyz˙ej wymienionych ocen uzyskał promocje˛ do klasy V”26. Jest to s´wiadectwo wie˛cej niz˙ dobre. Nawet z nieszcze˛snego je˛zyka greckiego otrzymał note˛ dobra˛, a z łaciny w przyszłos´ci be˛dzie ekspertem. Jerzy, ucze˛szczaja˛c do gimnazjum mariampolskiego, znalazł sie˛ w samym centrum odrodzenia narodowego i stał sie˛ s´wiadomym Litwinem. Litwa, tworza˛c wraz z Polska˛ jedno pan´stwo, uległa daleko posunie˛tej polonizacji. Rosja po zagarnie˛ciu ziem litewskich zmierzała do ich rusyfikacji, mie˛dzy innymi zabraniaja˛c w latach 1865-1904 wydawac´ litewskich druków czcionka˛ łacin´ska˛ i szerza˛c prawosławie. Uwłaszczenie chłopów litewskich po powstaniu styczniowym spowodowało wzrost ich zamoz˙nos´ci, co z kolei zaowocowało pe˛dem synów chłopskich do nauki. Powstała nowa inteligencja litewska, która zacze˛ła sie˛ interesowac´ własna˛ toz˙samos´cia˛ narodowa˛. Te da˛z˙enia zogniskował wychowanek mariampolskiego gimnazjum Jonas Basanavicˇius w wydawanym w Ragnecie na terenie Prus miesie˛czniku „Aušra” (Jutrzenka) (1883-1886). Na jej łamach szerzono wiedze˛ o Litwie, o jej s´wietnos´ci, przy czym wskazywano na unie˛ polsko-litewska˛ jako na przyczyne˛ zła dla narodu litewskiego. Zajmowano sie˛ je˛zykiem litewskim, zarówno jego przeszłos´cia˛, jak i stanem współczesnym, jego reformowaniem i piele˛gnacja˛. Te idee znalazły z˙ywy oddzie˛k, zrozumienie i obudziły che˛c´ współpracy nad ich realizacja˛ na Litwie, szczególniej w Mariampolu i w sa18 24 LCVA 1674, 2, vol. 2, k. 2, s´wiadectwo ukon´czenia klasy czwartej w je˛zyku rosyjskim, 5 [17] II 1887. 25 J. Sakevicˇius, dz. cyt., w: AJM, s. 8. 26 Tamz˙e.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==