Ephemerides_Marianorum_2017

E PHEMERIDES M ARIANORUM 6(2017) 65-72 Dr Jan Kosmowski MIC Warszawa Działalność charytatywna marianów w XVIII i XIX wieku W dziejach chrześcijaństwa ubodzy, chorzy, bezdomni znajdowali po- moc przede wszystkim w Kościele. W Rzeczypospolitej instrukcje wydawane przez biskupów zawierały dosyć szczegółowe normy wią- żące zarówno fundatorów i opiekunów, jak i korzystających z przytuł- ków, nazywanych w Polsce wówczas szpitalami 1 . W rzeczywistości organizacja i funkcjonowanie szpitali (hospicjum), bardzo często, i to w znacznym wymiarze, zależały od fundatorów. Przy- tułki i hospicja w XVIII i XIX wieku były nieliczne i skromne, przyjmo- wały zaledwie po kilka osób. Te, które mogły przyjąć kilkanaście osób, były rzadkością. Na przykład w diecezji krakowskiej pod koniec XVIII wieku przeciętnie na jeden szpital wypadało około 6 osób. W Cham- sku, w diecezji płockiej, szpitalem nazwano szopę z chrustu, gdzie za- mieszkiwał jeden żebrak 2 . Niektóre baraki, zwane szpitalami, zajmowała służba kościelna. Stąd wynika zamęt w terminologii i trudności w przedstawieniu obiek- tywnym badanego zagadnienia. Często bowiem w parafialnych statysty- kach figuruje szpital, ale był on zajęty przez organistę lub był używa- ny przez kler. Natomiast zdarzała się sytuacja odwrotna, że przy para- 1 Por. Ł.J.-A.Z., Szpitale w Polsce , w: Encyklopedia kościelna , wyd. X. Michał Nowodworski, red. ks. D-ra S. Biskupskiego, vol. 28, Warszawa 1905, 5-68. 2 S. Litak, Struktura i funkcje parafii w Polsce , w: Kościół w Polsce , red. J. Kłoczowski, t. 2, Kraków 1970, 445-446.