Ephemerides_Marianorum_2017
czysa, w czasach zakazu druku prasy litewskiej nasze czasopiśmiennic- two katolickie miało poziom niższy od redagowanego przez Kudirkę „Var- pasa”, bardzo wyraźnie nastawione przeciwko katolicyzmowi i zwraca- jące się w stronę antyklerykalną 4 . „Varpas” ukazał się 1897 r., gdy Bu- czys i Matulewicz byli na trzecim kursie Akademii. Vincas Kudirka był znacznie starszy, i do gimnazjum mariampol- skiego wstąpił w 1873 r. Zmuszony przez ojca dwa lata był w semi- narium sejneńskim, po czym wrócił do domu i po ukończeniu ośmiu klas w 1881 r. wyjechał do Warszawy studiować medycynę. Choć Bu- czys i Matulewicz wstąpili do gimnazjum dopiero w 1883 r., ale znali Kudirkę. Na pewno słyszeli też o Jonasie Basanavičiusie, który ukoń- czył gimnazjum mariampolskie w 1873 r. i wyjechał studiować na Uni- wersytecie Moskiewskim. Odejście od wiary tych inteligentów pracu- jących na rzecz litewskości i ich negatywne nastawienie do religii mar- twiło młodych duchownych. Bardzo żywo reagowali na te ideologicz- ne przemiany dokonujące się wśród rodaków. Matulewicz napisał na ten temat artykuł Žodis kungėliams (Słowo do kapłanów), który wy- słał swemu przyjacielowi Šlekiusowi do druku w piśmie „Dirva-Žiny- nas” (wydrukowany w 1903 r. w USA, Shenandoah). W artykule tym zwrócił się do księży litewskich, by używali języka litewskiego i nie oddalali się od ruchu odrodzenia narodowego. Stawiał wiele trudnych w tym czasie pytań: dlaczego inteligencja litewska tak bardzo troszczy się o odrodzenie narodowe, a duchowieństwo nie; w jaki sposób prze- ciwstawić się szkodliwym wpływom inteligencji, która na obczyźnie przyjęła wiele zgubnych zwyczajów dla wsi i dla młodych ludzi; jak łą- czyć wiarę z miłością Ojczyzny? Zatroskany Matulewicz mówi i o trud- nościach prześladowanego na Litwie Kościoła katolickiego, i nawołu- je, żeby go ratować. Obaj przyjaciele w ten sam sposób patrzyli na powstające proble- my. W osobie V. Kudirki widzieli tragedię ówczesnych czasów: młodych zdolnych ludzi, poświęcających się dla odrodzenia Litwy, a mimo to szkodzących narodowi przez niszczenie wiary. Rozważanie takich py- tań na pewno przyczyniło się, już po ukończeniu Akademii, do dalsze- go zagłębiania się w apologetykę, naukę obrony wiary, ponieważ obaj widzieli, jak bardzo jest to potrzebne. 4 P. Būčys, Atsiminimai , užrašė Z. Ivinskis, redagavo J. Vaišnora, t. I, Chicago 1966, 217 (w przekładzie tłumacza). Przyjaźń ks. Franciszka Buczysa MIC (1872-1951) i bł. Jerzego Matulewicza MIC (1871-1927) 99
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==