Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)
3. Ponad narodowymi napięciami Przybyłemu 1 XII 1918 r. do Wilna nowemu biskupowi nie za- dzwonił na powitanie żaden dzwon katedry, bo kościoły zostały przez Niemców zrabowane. Było to jak znak, że misja nowego biskupa w tej wielojęzycznej i wielonarodowej diecezji będzie bardzo trudna 12 . Polacy, Litwini i Białorusini mieszkający nie tylko w jednej diecezji, ale często w jednej parafii, od końca XIX w. mieli sprzeczne ze sobą interesy. Li- twini i Polacy pod koniec pierwszej wojny światowej sięgnęli po własne państwa narodowe, w ostrej walce rywalizując o stolicę diecezji – Wilno 13 . Tymczasem Biskup wileński chciał wszystkich jednoczyć. Już w czasie ingresu mówił serdecznie, zachęcał do tego, by w relacjach narodowych kierować się zasadami chrześcijańskimi, które nie pozwalają na niena- wiść czy krzywdzenie drugiego. Ze swej strony obiecywał sprawiedliwie kochać wszystkich 14 . To postanowienie było zasadniczą przyczyną nie- zadowolenia z Biskupa wileńskiego wszystkich władz. Tym bardziej, że przez cały okres okupacji carskiej Polski i Litwy, od początku rozbio- rów w 1795 r., pasterze diecezji wileńskiej byli niewolnikami polityki rosyjskiej 15 . Nowy biskup deklarował, że nie będzie niewolnikiem żad- nej siły politycznej ani narzędziem żadnych intryg. Rząd Republiki Litewskiej oraz społeczeństwo litewskie po stracie Wilna uważałyby biskupa za jedynego strażnika litewskości w tych stro- nach. Zaangażowane w politykę polskie społeczeństwo i oficjalna wła- dza uważałyby go za winnego niedostatecznej troski o interesy Pola- ków. Białorusinom i Litwinom nie zapewniłby tylu praw, co Polakom. W parafiach mogłyby się rozpocząć konflikty narodowościowe. Pragnąc mieć większy spokój, należałoby stanąć po stronie Polaków, otrzymać z ich strony większe poparcie, zostawić na pastwę losu Białorusinów i pozwolić na całkowite ignorowanie w kościołach Litwinów. Taki mo- del działania byłby dla biskupa wygodniejszy. Jednakże nie stałby się wtedy dla wielu ani ojcem, ani pasterzem. Pokrzywdzeni doświadczyli- by, że i w Kościele nie ma równości ani sprawiedliwości, że i biskup la- wiruje pomiędzy intrygami politycznymi ich kosztem. Pozostało zostać wiernym wyborowi pasterskiemu: stać się wszystkim dla wszystkich. 12 V. Merkys, Tautiniai santykiai Vilniaus vyskupijoje 1798-1918 …, 74. 13 T. Górski, Błogosławiony Jerzy Matulewicz …, 137. 14 S. Yla, Jurgis Matulaitis …, 84. 15 V. Merkys, Tautiniai santykiai Vilniaus vyskupijoje 1798-1918 …, 128. Ks. Kęstutis Žemaitis 88
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==