Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)

z innymi zakonami, których liczba raptownie spadała. Pórzycki uważał, że prawo jest po jego stronie, więc odważnie bronił klasztorów przed zbytnią ingerencją władzy diecezjalnej i państwowej, za co został zmu- szony do abdykacji w 1844 r. Największe zaangażowanie w sprawach narodowych wykazali ma- rianie w powstaniu styczniowym (1863/64). Udzielali oni nie tylko poparcia organizacji powstańczej, ale też czynnie włączali się w po- wstanie, przyjmując różne funkcje, takie jak: opieka duszpasterska nad oddziałami powstańczymi, udział w administracji powstańczej, opie- ka nad rannymi, ogłaszanie z ambon zarządzeń, wspieranie finanso- we i dostarczanie żywności. Cena, jaką zapłacili za udział w powsta- niu, była ogromna. Przynajmniej dwudziestu wzięło różnoraki, rozle- gły udział w powstaniu (nie wszyscy zostali zdekonspirowani), ośmiu zesłano na Sybir, pięciu trafiło do więzienia, dwóch do karnego klasz- toru w Grodnie, mniej podejrzani zostali skazani na rózgi i trafili pod dozór policyjny, a Zakon, na mocy tzw. Dekretu reformującego go, zo- stał skazany na zagładę 121 . Na zakończenie rozważań o sprawie narodowej należy się zatrzymać przy wyjątkowym marianinie – o. Krzysztofie Szwermickim. Skazany na Sybir w 1852 r., w wyniku amnestii w 1856 został zwolniony, ale do kraju nie wrócił. Poprosił rząd rosyjski, aby mógł zostać na Syberii z tymi, którzy do Ojczyzny nie mogli powrócić. Tak napisał o nim ze- słaniec, uczony B. Dybowski: Uznać musimy za akt wielkiego poświę- cenia z jego strony, bo nie brak patriotyzmu i przywiązania do stron oj- czystych, lecz gorąca miłość ku tym nieszczęśliwym, którzy wrócić do kraju nie mieli prawa, więc pozostać by musieli bez pociechy religijnej na obczyźnie, wpłynęła głównie na postanowienia o. Krzysztofa 122 . Na 121 Dekret został opublikowany w pracy: Z. Olszamowska-Skowrońska, Pius IX et l’insurrection Polonais de 1863-1864 , w: Sacrum Poloniae Millenium , XII, Rzym 1966, 335-347; zob. też W. Wójcik, Tak zwana reforma klasztoróww 1864 roku na terenie diecezji sandomierskiej , w: ABMK, 23, 343-360. 122 B. Dybowski, Z Syberii i Kamczatki , „Tydzień”, dod. liter. „Kuriera Lwowskiego” 8(1900) 91-92; na temat osoby i działalności o. Szwermickiego w archiwum okręgowym w Irkucku znajduje się około dwustu teczek dokumentów. Zob. też opracowania: B. Burdziej, Ksiądz Krzysztof Szwermicki – duszpasterz Sybiru , „Przegląd Powszechny” 1(1987) 72-85; M. Janik, Dzieje Polaków ..., 237-240; S. Pietrzak, O. Krzysztof Maria Szwernicki , Kraków 1928. Obszerna bibliografia zawarta jest w dziele: W. Śliwowska, Zesłańcy polscy w Imperium Rosyjskim w pierwszej połowie XIX wieku , Warszawa 1998, 603-605. Powstanie i dzieje Zakonu Marianów w latach 1673-1908 79

RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==