Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)
skiego nielegalnie uciekli dwaj księża, a jeden wrócił do życia świeckie- go. W 1797 r. Raśnę opuścili trzej klerycy, a przełożony w sprawozda- niu napisał „wyjechali za granicę bez zezwolenia”. Dramatyczna sytuacja personalna zmusiła zarząd prowincjalny do szukania środków zaradczych. Kapituła w 1797 r. postanowiła za- mknąć klasztor w Janowie, w Raśnie otworzyć nowicjat i studium teo- logiczne, a na potrzeby tych instytucji opodatkować klasztory w Berez- dowie i Wołpie. Postanowiono też utworzyć wspólną kasę prowincji. Magistrem nowicjatu mianowano o. Feliksa Hadrawę, który funkcję tę sprawował aż do 1816 r. Następna kapituła wyborcza odbyła się 22 IX 1803 r., w klasztorze w Berezdowie, w czasie której prowincja- łem obrano o. Adama Matulewicza 95 . Po okresie chaosu, niepewności, ucieczek w prowincji po 1803 r. rozpoczął się okres pewnej stabilizacji. Na przykład w 1804 r. było czterech nowicjuszy, a w 1805 aż pięciu. Ogromną przeszkodą w budowaniu i funkcjonowaniu wspólnoty pro- wincjalnej były duże odległości, bowiem klasztor berezdowski znajdo- wał się na południu Ukrainy, a Wołpa na północy Litwy. Z braku kon- troli i upadku ducha marianie w Berezdowie przeżywali nie tyle kryzys liczebny, co duchowy i moralny, w którego rozwiązaniu nie pomagały żadne inicjatywy aż do kasaty klasztoru w 1832 roku 96 . 3.1.2. Utworzenie i sytuacja prowincji pruskiej Pod zaborem pruskim znalazło się pięć mariańskich placówek: Ma- riampol, Mirosław i Igłówka na ziemiach Litwy oraz Góra Kalwaria i Puszcza Korabiewska w Polsce. Protestanckie władze pruskie dosko- nale się orientowały, że zakony są ostoją polskiego ducha narodowe- go przeciw germanizacji i katolickiego przeciw protestantyzacji. Stop- niowo, ale systematycznie dążyły więc do ograniczenia roli i aktywno- ści zakonów. Istniała ustawa, która zabraniała zakonnikom „innych państw” udawać się do Prus. Przełożony generalny nie mógł więc ani wizytować klasztorów w zaborze pruskim, ani wysłać tam delegatów, ani zwołać uprawnionych ojców na kapitułę generalną 97 . Przepisy te 95 Tamże. 96 J. Wołyniak [J.M. Giżycki], Zniesione kościoły i klasztory rzymskokatolickie przez rząd rosyjski w wieku XIX-tym , w: Nowa Polonia Sacra , Kraków 1928, I, 116-117. 97 J. Wąsicki, Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Nowowschodnie 1795-1806 , Poznań 1963, 85, 86, 211. Jan Kosmowski MIC 72
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==