Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)

się w trzech zaborach, bez możliwości personalnego kontaktu. Ojciec Białowieski wraz z zarządem przebywając w klasztorze w Skórcu, zna- lazł się w strefie zaboru austriackiego, podobnie jak klasztor w Goź- linie. Mógł on więc wypełniać swoją funkcję jedynie na tym ograni- czonym obszarze. Z zakonnikami z innych zaborów mógł kontaktować się z dużą trudnością i ostrożnością tylko listownie. W kilku zachowa- nych listach ogólnych wzywał marianów do odpowiedzialności za całą wspólnotę, nawoływał do gorliwości, wierności powołaniu i świętości. Zdawał sobie sprawę, że zaistniała sytuacja polityczna pogłębia kry- zys w Zakonie, że rozpadają się struktury administracyjne, że nie ma możliwości zwołania kapituły ani przeprowadzenia wizytacji, że nie ma żadnej kontroli nad klasztorami i że jedynym rozwiązaniem jest podział administracyjny Zakonu na prowincje. 3.1.1. Utworzenie prowincji rosyjskiej W zaborze rosyjskim po 1795 r. znalazły się klasztory: Raśna, Be- rezdów, Wołpa, Janów (na Litwie) oraz dochody i majątek ze skasowa- nego już klasztoru w Ostrzykowcach. Marianie z tych klasztorów, od- izolowani od klasztorów w Prusach i w Austrii, po oficjalnej konsultacji z o. Białowieskim, który wyznaczył przewodniczącego kapituły o. P. Grochalewicza, 15 IX 1797 r. odbyli kapitułę w Raśnie, na któ- rej utworzyli prowincję rosyjską 93 . Kapituła zajęła się przede wszyst- kim sprawami organizacyjnymi prowincji, wyborem osób do rozmaitych funkcji zakonnych oraz życiem religijnym w klasztorach. Prawodawstwo rosyjskie bardzo mocno uzależniało zakony od wła- dzy diecezjalnej. Biskupi mieli prawo wizytowania klasztorów, decydo- wania o kapitułach, zarządzie, ingerowania w wewnętrzne sprawy klasz- torów. Tak więc mariańskim kapitułom przewodniczyli delegaci bisku- pa i oni zatwierdzali dekrety, w razie potrzeby przenosili marianów do parafii diecezjalnych, nie prosząc o zgodę, tylko informując przełożo- nego 94 . Nagminna ingerencja władz carskich, a także uciążliwa diece- zjalnych i niepewne przyszłe losy zakonów prowokowały marianów do ucieczek, nielegalnego opuszczania prowincji. W 1798 r. do zaboru pru- 93 BUVil., F4-A4545, Acta Capituli Provincialis Congregationis Marianae (...), in Impero Rossigno existentis, 1797-1844. 94 Tamże. Powstanie i dzieje Zakonu Marianów w latach 1673-1908 71

RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==