Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)
wileje pierwszego stanu. Nuncjusz apostolski musiał opuścić Warsza- wę, porozumiewanie się ze Stolicą Apostolską było utrudnione i mo- gło odbywać się tylko za pośrednictwem władzy państwowej. Dekre- ty rządu rosyjskiego i pruskiego zakazywały zakonom wszelkich kon- taktów z przełożonymi rezydującymi na zewnątrz danego kraju 90 . Poli- tyka izolacji zakonów, zabraniająca im wszelkich kontaktów zewnętrz- nych, zmuszała je do szukania nowych rozwiązań, do tworzenia no- wych struktur administracyjno-zakonnych, tj. nowych prowincji, nowi- cjatów, możliwości studiowania, przyczyniała się ona także do pewne- go uzależnienia zakonów od władzy diecezjalnej i świeckiej. Rząd pru- ski i rosyjski dążyły w procesie asymilacji państwowej do objęcia zdo- bytych ziem, prowadziły germanizację i rusyfikację, co rodziło konflikty między aspiracjami rządów zaborczych i dążeniami Kościoła, a w tym Zakonu Marianów. 3.1. Generalat o. Tadeusza Białowieskiego (1793-1829) Można śmiało powiedzieć, że generalat ten był nie tylko najdłuż- szy, ale najtrudniejszy i najbardziej owocny. To o. Białowieski przepro- wadził marianów przez przysłowiowe Morze Czerwone, którego falami były: insurekcja kościuszkowska, ostatni rozbiór, wojny napoleońskie i kryzys wewnątrz Zakonu (podobnie jak i w innych zakonach). Wybra- ny na przełożonego generalnego w 1793 r., funkcję tę sprawował aż przez 34 lata, w najbardziej burzliwych i tragicznych dziejach Rzeczy- pospolitej 91 . Przeżył gorycz obalenia Konstytucji 3 Maja, najpierw oka- leczenie, a następnie upadek państwa. Dobrze rozumiał, że dla Kościo- ła idą trudne czasy, i potrzeba zakonników, którzy sprostaliby nowym wymogom. Dlatego kapituła w 1793 r., pod jego przewodnictwem, poświęcona była przede wszystkim dyscyplinie zakonnej oraz forma- cji nowicjuszy i kleryków mariańskich 92 . Realizacja cennych zarządzeń kapitulnych okazała się niemożliwa, gdyż znowu na przeszkodzie sta- nęły wydarzenia polityczne. Mariańskie klasztory po 1795 r. znalazły 90 J. Skarbek, W dobie rozbiorów i braku państwowości (1772-1918) , w: J. Kło- czowski i in., Zarys dziejów Kościoła katolickiego w Polsce , Kraków 1986, 178- 181. 91 T. Górski, Białowieski Tadeusz , w: Encyklopedia Katolicka , t. 2, kol. II, 370. 92 Capitula Generalia ..., Dekrety 1793/1-24. Jan Kosmowski MIC 70
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==