EM 2013

centruje, a to dzięki bliskości Kielc i Krakowa, przejętego tendencją antyro- syjską. Księża kieleccy i inteligencja współdziała i pomaga grasującym po guberni obcym agentom’. Taką opinię o Kielcach wypowiedział w 1900 roku w obszernymmemoriale do rządu miejscowy gubernator Borys Ozie- row i poparł ten swój raport dowodami śledczymi i przypomnieniem na dowód swej słuszności wypadków w Seminarium Kieleckim w 1893 r., obstając za utrzymaniem urzędu gubernialnego w Kielcach 18 . A wszyst- ko zaczęło się, kiedy naczelnik Dyrekcji Naukowej w Kielcach Akwilew powiadomił 20 maja 1892 r. biskupa T. Kulińskiego o zamiarze wizy- tacji Seminarium Duchownego. Biskup T. Kuliński odrzucił tę i następ- ną prośbę, a nie wyrażając zgody na inspekcję seminarium przez wła- dze cywilne, powołał się na uchwały Soboru Trydenckiego i wypowiedź hr. D. Tołstoja, ministra spraw wewnętrznych, do kuriera papieskiego (z 26 X 1883 r.), że nad seminariami pełną władzę mają biskupi . Jed- nocześnie wystosował obszerne pismo (12 IX 1892 r.) do gubernatora J. Hurki, w którym podkreślił charakter i znaczenie seminarium, przed- stawił sposób pracy i jawność życia profesorów i alumnów, co nie wyma- ga kontroli władz oraz stwierdził, że wszelka kontrola jest wkraczaniem w wewnętrzne sprawy Kościoła, nauczania i wychowania przyszłych ka- płanów . Po kolejnej wymianie urzędowych pism sprawa przekształciła się w otwarty konflikt, gdyż władze carskie nie zamierzały ustąpić. Do przeprowadzenia swoich planów władze posłużyły się klerykiem Paw- łem Gawrońskim, który odbywał studia seminaryjne równocześnie z Je- rzym Matulewiczem. Gdy od września 1892 r. wybuchały tajemnicze pożary w seminarium, w ich „kontekście” została przeprowadzona przez żandarmerię rosyjską rewizja (19 stycznia 1893 r.), po doniesieniu wła- śnie P. Gawrońskiego, że w bibliotece i u księży profesorów oraz u niektó- rych alumnów znajduje się duża ilość patriotycznych książek, które bała- mucą alumnów . Niewiele jednak skonfiskowano „zakazanych książek”, które odesłano do komitetu cenzury w Warszawie. Gdy kolejny raz wy- buchł pożar (26 stycznia 1893 r.) zidentyfikowano, że ich sprawcą był alumn Gawroński, będący cały czas w kontakcie z żandarmerią, której przesyłał swe doniesienia i realizował dawane mu polecenia za pośred- nictwem swojego brata, pracującego dla tajnej policji w Mławie. Na wy- raźne żądanie biskupa alumn Gawroński został przekazany w ręce policji i umieszczony w więzieniu, gdzie nadal składał zeznania obciążające kie- 18 T. Wróbel, Dzieje Seminarium ..., 126 n. Ks. Jan Józef Janicki 26

RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==