Steponas Matulis new version

60 Steponas Matulis MIC Ponieważ w ostatnich czasach na tę stolicę biskupią naznaczani byli Po- lacy, dlatego Litwini intensywnie, szczególnie na początku XX w., prosili Stolicę Apostolską i nalegali, by dla miasta będącego ich stolicą, został naznaczony Litwin 126 . Np. w 1917 r. za pośrednictwem nuncjusza apos- tolskiego w Monachium, arcybiskupa Eugenio Pacellego, pod którego jurysdykcję podlegała Litwa okupowana przez Niemców i za pośrednic- twem mons. Francesco Marchettiego Selvaggianiego, reprezentanta Sto- licy Apostolskiej dla Szwajcarii w Bernie, trzech Litwinów domagało 127 się u Benedykta XV, by potrzebom kościelnym na Litwie we wspomnia- nym duchu zaradził. W następnym roku prośby o tym samym brzmieniu zostały powtórzone 128 . To naleganie w krótkim czasie osiągnęło pożądane skutki. Wśród czterech kandydatów Litwinów proponowanych na stolicę bis- kupią wileńską był też ks. dr Jerzy Matulewicz, który od 1911 r. peł- niąc urząd przełożonego generalnego marianów, pracował nad promocją dzieł tego Zgromadzenia w Szwajcarii (1911-1914), Ameryce Północ- nej (1913 r.), Polsce (1914-1918) i na Litwie (1918 r.). Gdy dowiedział się o swej kandydaturze, zrobił wszystko, by nie być podniesionym do godności biskupa wileńskiego. Dołożył wysiłków, by przekonać Pran- ciškusa Karevičiusa, biskupa żmudzkiego, prezydenta Najwyższej Rady Narodowej Litewskiej (Taryba) Antanasa Smetonasa, aby innych kan- dydatów przekładali ponad niego. Napisał ponadto do wizytatora apo- stolskiego w Polsce, Achillesa Rattiego. Wreszcie, nie mogąc z powodu działań wojennych udać się wprost do papieża Benedykta XV, pojechał 126 Patrz pisemka przekazane św. Piusowi X: O języku polskim w kościołach Litwy. Prośba przekazana przez Litwinów Jego Świętobliwości Piusowi X i Kardynałom Kościo- ła Katolickiego , Kowno 1906; Le condizioni dei Lituani cattolici nella diecesi di Wilno gli exccessi del panpolonismo. Memorandum del clero cattolico Lituano , Roma 1912. 127 Było to dnia 10 września 1917 r. i chodziło o delegatów stowarzyszeń litewskich wileńskich. P. Klimas, Le dèveloppement de l’Ètat Lithuanien , Paris 1919, 254 s.; ten- że, Musų kovos dėl Vilniaus , Kaunas 1923, I, s. 91-92. Na początku listopada była też delegacja litewska w Szwajcarii. L. Natkevičius, Aspect politique du differend polono- lithuanien , Paris 1930, s. 183-184. Dnia zaś 30 grudnia 1917 r. Rada Narodu (Tautos Taryba) przekazała: Memoire concernant la situation de l’Eglise Catholique en Lithuanie , Lausanne 1917. 128 Klimas, Musų kovos… , s. 93-94; Kukta, dz. cyt.