Steponas Matulis new version

że w tradycyjnym duszpasterstwie niósł wydatną pomoc duchowieństwu. Jednocześnie nie zapominał o swoich ziomkach Litwinach, których wtedy wWarszawie znajdowało się około 5 tysięcy. Wspomagał ich w organizo- waniu własnej wspólnoty i dla ich użytku założył katolicką bibliotekę 55 . Gdy w 1904 r. w Rosji wybuchły, a w następnym wzmogły się, po- ważne rozruchy polityczne, znaczniejsi księża katoliccy przebywający w Petersburgu dość często mówili o lukach w wykształceniu duchowień- stwa i oceniali, że polegają one na braku kursów z katolickiej socjolo- gii. Sami również studenci Akademii Katolickiej w Petersburgu widząc te luki, w 1906 r. na naleganie szczególnie Juozasa Vailokaitisa, prosili rektora Akademii, Longina Żarnowieckiego, by otworzył katedrę socjo- logii. Dnia zaś 8 grudnia tegoż roku księża profesorowie zebrani u rekto- ra uznali za konieczne powołanie takiej katedry 56 . Na funkcję profesora od początku roku akademickiego 1907/1908 powołano znanego już ks. Jerzego Matulewicza, który tak teoretycznie, jak i praktycznie, dobrze był przygotowany do prowadzenia wykładów z tego przedmiotu. Głę- bokie ponadto wykształcenie teologiczne sprawiało, że w socjologii czuł się zabezpieczony przed błędami 57 . Pierwszy wykład zatytułowany „Na jakim prawie opiera się prawo własności” ( Quonam iure nititur proprie- tas ) wygłosił dnia 18 września. „Wrażenie o nowym profesorze, mówi jego student, późniejszy arcybiskup wileński Mečislovas Reinys 58 , było prawdziwą radością […] Mówił spokojnie, lecz tak pięknie, szczerze, lo- gicznie, współcześnie […] Wykłady jego były pokarmem nie tylko dla umysłu, lecz też i dla serca: nie tylko formował ideologiczne spojrzenie, ale też uczucia duchowe, postanowienie żyć według tych idei, osądzać” 59 . Inny student, prof. prałat Blažiejus Čėsnys, mówi: „Wcześniej i później 55 A. Vitortas, Lietuviai svetur , „Šaltinis” 19(1909), s. 298. 56 Świadectwo ustne biskupa Būčysa, który wtedy był tam profesorem. 57 Vaišnora, dz. cyt., s. 269-271. 58 Uwięziony przez komunistów, a potem trzymany w więzieniu we Włodzimierzu koło Moskwy razem z innymi biskupami litewskimi: TeofilisemMatulionisem i Pranasem Ramanauskasem. J. Kužnionis, Apie vyskupus Reinį ir Matulionį , „Draugas” 64(1954); Lietuvos vyskupų likimas Rusijoj , „Draugas” 52(1954). 59 Atsiminimų šviesoj , AJM, s. 97; M. Reinys, Profesor Akademii Duchownej , w: Wspomnienia o bł. Jerzym… , s. 165-167 (przyp. red.). Reformator – Jerzy Matulewicz 45