Steponas Matulis new version

Powstanie, rozwój i śmierć marianów 25 dwie sprawy beatyfikacyjne, Założyciela Zakonu i o. Wyszyńskiego, szczęśliwie rozpoczęte, teraz zostały przerwane. Tymczasem pięć domów istniejących pod zaborem pruskim (1795- 1801) cieszyło się jaką taką wolnością. Kiedy Napoleon, zwyciężywszy króla pruskiego, ustanowił Księstwo Warszawskie (1807 r.), stan rzeczy aż do roku 1815 nie zmienił się. Kongres Wiedeński w 1815 r. ustanowił autonomiczne Królestwo Polskie pod berłem cara rosyjskiego, do którego została włączona po- łudniowa część Litwy. W tym królestwie marianie mieli domy w Górze Kalwarii, Puszczy Korabiewskiej, Igłówce, Mariampolu, Mirosławiu, z dołączonymi domami w Goźlinie i Skórcu, które powróciły spod pano- wania austriackiego. Ponadto było wiele rezydencji i kapelanii 42 . Jednakże rewolucja we Francji w 1830 r., powstanie Belgów w tym samym roku, a także ruchy narodowościowe innych narodów, miały od- działywanie również na Polaków i Litwinów. Ich usiłowania odzyskania wolności podjęte w 1831 r. (powstanie listopadowe), w następstwie czego wybuchła wojna z Rosją, przyniosły marianom wielkie szkody. Zwycięz- cy Rosjanie między innymi klasztorami, które dawniej były w Wielkim Księstwie Litewskim, skasowali również cztery domy marianów (Berez- dów, Janów, Ostrzyków, Wołpa), a samych zakonników rozproszyli 43 , zostawiając tylko klasztor raśniański, który trwał aż do roku 1864 44 . Tymczasem równie niesprzyjające wiadomości przyszły z Portugalii. Gdy król Piotr IV odniósł zwycięstwo nad bratem Michałem na korzyść Marii II, ministrowie królowej wydali wiele ustaw przeciwnych Kościo- łowi. W 1834 r. rodziny zakonne zostały rozwiązane, a ich dobra upań- 42 Wowym czasie i później marianie prowadzili pracę duszpasterską w następujących miejscowościach na Litwie: Sasnava, Prienai, Didvyžiai, Šventežeris, Gudeliai, Rumbo- nis, Alytus, Ūdrija, Seirijai, Daukšiai, Gižai, Pilviškiai, Šunskai, Griškabūdis, Krokialau- kis. Por. Akiras, P. Biržys, Lietuvos miestai ir miesteliai , I, Alytaus apskritis 1931, s. 33, 203, 235; J.Totoraitis, Sūduvos Suvalkijos istorija I , Kaunas 1938, s. 425. W Polsce zaś: Grójec, Pruszków, Zbuczyn, Służew, Pieczyska. 43 Na tych terenach do roku 1893 zniesiono 352 klasztory. K. Gečys, Katalikiškoji Lietuva , Chicago 1946, s. 108-109. 44 P. Lescoeur, La persècution de l’Èglise en Lithuanie et particulièrment dans le diocèse de Vilna , Paris 1873, s. 18.