Steponas Matulis new version

księży Albertinum oraz dla studentów Polaków głosił duchowe nauki 106 . Dnia zaś 25 maja 1914 r. wyjechał do Polski i na Litwę załatwiać różne sprawy Zgromadzenia i wygłosić serię ćwiczeń duchownych dla ducho- wieństwa litewskiego 107 . Po załatwieniu spraw chciał przez Warszawę je- chać do Fryburga, lecz wybuchła wojna i przez cztery lata zatrzymała go wWarszawie, gdzie prowadził bardzo owocny apostolat, a dom fryburski, z którym prawie zupełnie nie można było się listownie skontaktować, zle- cił dobroci członków amerykańskich 108 , którzy w miarę możności wspie- rali potrzebujących. W czasie działań wojennych w domu fryburskim było 20 członków i dwie osoby prowadzące gospodarstwo. Ci wszyscy w ciągu czterech miesięcy doświadczyli wielkiego niedostatku rzeczy materialnych. Na przełożonego miejscowego i magistra nowicjuszy Przełożony Generalny wyznaczył ks. Mariana Wiśniewskiego, który aż do lipca 1917 r. swój obowiązek mężnie wykonywał, świecąc przykładem w słowie i czynie 109 . Jego następcą był ks. Antoni Bogdański, potem zaś ks. Stefan Warszaw- ski 110 . Poza studiami kapłani wiele pracowali dla rodaków uchodźców i robotników, służąc im opieką duszpasterską 111 . W ciągu niemal ośmioletniego niezbyt łatwego trwania, marianie fryburscy cztery razy zmieniali miejsce zamieszkania. Przyjęto 32 kan- dydatów: 16 Litwinów, 15 Polaków i jednego Szwajcara. Wytrwało 21, inni zaś odeszli z postulatu lub nowicjatu i tylko dwóch po ślubach cza- sowych. Niektórzy inni współbracia, którzy ukończyli nowicjat na Bie- lanach pod Warszawą pod kierownictwem Przełożonego Generalnego, ks. Jerzego Matulewicza jako magistra, we Fryburgu kontynuowali stu- dia. Fryburski dom nowicjatu i studiów w czasie wojny oddzielony od rodzinnych stron, skąd pochodzili kandydaci, powoli podupadał, ponie- waż współbracia powrócili do swoich ojczyzn. Dopiero w roku 1919, tak 106 List J. Matulewicza do ks. F. Kudirki, Fryburg, 16 marca 1914, nr 4. 107 Tamże, 28 kwietnia 1914, nr 5. 108 List J. Matulewicza do ks. F. Kudirki, Warszawa, 19 sierpnia 1914, nr 10. 109 Zob. Mroczek, dz. cyt. 110 Wiśniewski, dz. cyt., s. 26; Mroczek, dz. cyt. 111 Wiśniewski, dz. cyt., s. 26. Rozpowszechnianie się marianów po świecie 169