Steponas Matulis new version

106 Steponas Matulis MIC ograniczanie wolności episkopatu i duchowieństwa, zakaz prowadzenia szkół katolicko-narodowych, zniesienie klasztorów, zakaz wydawania książek i czasopism po litewsku, niedopuszczanie katolików litewskich do pełnienia urzędów państwowych w swojej ojczyźnie, propagowanie szczególnie w szkołach „ortodoksji” prawosławnej i narodowego ducha rosyjskiego 1 . Z drugiej zaś strony jasno był dostrzegany ruch narodowy i duchowe odrodzenie w narodzie litewskim. Oddźwięk przeciw podwójnemu ucis- kowi – religijnemu i narodowemu – ustawicznie wzrastał. Przywiązane do wiary społeczeństwo za obronę Kościoła Katolickiego i swej ojczyzny często cierpiało prześladowanie aż do krwi, jak np. w Tytuvėnai (1864 r.), Kenstaičiai (1882 r.), Kražiai (1893 r.) i w innych miejscach. Wielu obroń- ców Kościoła i Litwy bywało zsyłanych na Syberię. Ponieważ Rosjanie przez 40 lat (1864-1905) zabraniali rozpowszechniania książek i innych druków pisanych po litewsku, Litwini korzystali z książek wydawanych poza granicami imperium rosyjskiego i potajemnie sprowadzanych do kraju. Zajmujący się tym byli nazywani „nosicielami książek”. Oni to, nie zważając na wielkie dla siebie niebezpieczeństwa, z heroicznym poś- więceniem przynosili społeczeństwu duchowe wsparcie 2 . Młody Jerzy Matulewicz nie pozostał obojętnym wobec tej ostrej wal- ki między dwoma przeciwnymi sobie obozami. On myślał mniej więcej jak społeczeństwo 3 , z całą stanowczością był przeciwny innowierczym ciemiężycielom. O niesprawiedliwościach nieprzyjaciół Jerzy słyszał w domu już od młodości. Niewiele później zresztą sam osobiście zaczął na tym tle doświadczać dyskryminacji i niesprawiedliwości, na przykład w szkole podstawowej i średniej, gdzie był zmuszany uczyć się w języku i duchu rosyjskim. W 1893 r. zostało przez rząd zlikwidowane 4 duchowne seminarium w Kielcach, gdzie wówczas Jerzy się uczył. Litwinów bardzo wzburzył przelew krwi wiernych w Kražiai. Bezbronne bowiem społe- 1 Gečys, dz. cyt., s. 99-172. 2 Por. V. Biržiška, Kaip buvo uždrausta ir atkovota lietuvių spauda , Kaunas 1929. 3 Por. List J. Matulewicza do ks. Jonasa Totoraitisa, 8 stycznia 1913, ELit. 4 Świadectwo kurii kieleckiej z dnia 25 września 1923, AMG, GM, Personalia , nr 7.