Pisma-zebrane-Papczynski.indb

81 zwiastun królowej sztuk wprowadzenie do Zwiastuna królowej sztuk Dzieło i okoliczności pierwszych wydań Zwiastun królowej sztuk, czyli kształcenie adeptów kunsztow- nego przemawiania (PRA), którego tytuł oryginalny brzmi: Pro- dromus Reginae Artium sive Informatio Tyronum Eloquentiae , jest podręcznikiem do retoryki napisanym przez o. Stanisława Papczyńskiego po łacinie 1 . Zwiastun królowej sztuk po raz pierwszy został wydany drukiem w roku 1663 wWarszawie w drukarni królewskiego drukarza Eler- ta. Tam też były drukowane dwa kolejne wydania: w 1664 i w 1665 roku. Trzecie wydanie, które do dziś się nie zachowało, ukazało się jednak pod zmienionym tytułem: Prodromus Rhetoricus sive Insti- tutiones Rhetoricae . Z przedmowy Autora do czwartego wydania wiemy, że trzecie wydanie Zwiastuna wzbudziło dużą kontrower- sję, prawdopodobnie z powodu krytyki liberum veto. Wskutek tej „burzy”, przygotowując tekst PRA do czwartego wydania, o. Pap- czyński musiał poczynić pewne zmiany. Pod koniec 1669 roku poprawiony tekst przedstawił drukarzowi królewskiemu w Kra- kowie. Była to Drukarnia Baltazara Smieszkowica. Należy zazna- czyć, że wydanie czwarte PRA nie podaje roku druku. Wiadomo jednak, że we wrześniu 1669 roku o. Papczyński udał się do Kra- kowa, aby na miejscu osobiście dopilnować tego właśnie wydania. Przestawia się w nim jako pijar, stąd należy przypuszczać, że druk PRA musiał nastąpić przed jego wystąpieniem ze Szkół Pijarskich dnia 11 grudnia 1670 roku. W autentyczność autorstwa o. Pap- 1 W opracowaniu uwzględniono i wykorzystano tłumaczenia i badania prze- prowadzone przez Bogdana Kupisa i zawarte m.in w monografii pt. Niedocenio- ny podręcznik retoryki Stanisława Papczyńskiego (1631–1701) , Warszawa–Lub- lin 2006, oraz Kazimierza Krzyżanowskiego MIC, zamieszczone we Wstępie do krytycznego wydania PRA.