Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 296 ko, powinniśmy posłużyć się daktylami, anapestami, jambami, pyrrichami, trybrachami, a jeśli chcemy, żeby mowa miała wy- dźwięk poważniejszy i spokojniejszy, powinniśmy posłużyć się powolniejszymi miarami rytmicznymi. Na zakończenie mowy najlepiej nadają się następujące miary rytmiczne: chorej ze spondejem, trybrach z molosem, chorej z dispondejem, peon trzeci, wszystkie epitryty, jonik mniejszy, antyspast, bakchius z jambem. 6. Natomiast wystrzegać się należy tego, żeby okresu kraso- mówczego 239 nie kończyć wierszem i nie naśladować w tym zgoła wyjątkowych tego typu zakończeń w mowach Mówcy 240 . A po- nieważ okresy krasomówcze mają na celu artystyczne wykorzy- stanie stóp rytmicznych ( numeri ) 241 , co stanowi najznaczniejszą i najważniejszą część sztuki wysłowienia ( elocutio ), a co ja naj- bardziej polecam świadom, że nie zasługują na miano mówców ci, którzy nie celują w tej dziedzinie, dlatego też w następnym rozdziale rozwinę, na ile mnie będzie stać, właśnie ten składnik mowy. rozdział vi Okresy retoryczne Okres ( periodus , gr. períodos ) to połączenie ( coagmentatio ) w jedno kilku najkrótszych części zdania ( incisa ) i członów zda- nia ( membra ) wyrażające pewną skończoną myśl. Najkrótsza część zdania ( incisum , gr. kómma ) jest zarazem najkrótszym elementem przemówienia mającym jakiś sens. Tak uważają niektórzy, natomiast według mnie najkrótsza część zda- nia to jakaś część okresu. Może on liczyć do dziesięciu sylab. Seneka pisze: „Jakiż to powód do dumy, gdy się wiele rozumie!”. 239 Tj. dłuższego zdania złożonego z kilku członów albo poszczególnego czło- nu. 240 Tj. Cycerona. 241 Chociaż – ściślej mówiąc – mają one na celu podniesienie kunsztowności, dignitas , mowy. na zakończe- nie mowy Okres retoryczny Najkrótsza część zdania