Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 268 Uwaga 2. Przestawienie kolejności przesłanek tak w sylogizmie doskonałym, jak i w niedoskonałym zależy wyłącznie od uznania mówcy, aczkolwiek niekiedy jest dopuszczalne, a nawet pożą- dane, aby wniosek zaczynało się od dodatkowego założenia ( as- sumptio ) lub od wniosku, jak o tym pouczają w wielu miejscach nauczyciele wymowy, a mówcy skrzętnie się do tego stosują. Jeśli więc któryś z członów, czyli któraś z przesłanek, jest oczywisty, nie trzeba go uzasadniać dodatkowymi dowodami, co więcej, niekiedy oczywiste przesłanki należy po prostu przemilczeć. Żeby zaś nauczać nie tylko wyliczaniem wskazówek, lecz także podawaniem przykładów, przytaczam przykład ( praxis ) entyme- matu w formie niedługiego przemówienia, w którym syn składa ojcu życzenia z okazji Świąt Bożego Narodzenia. Entymemat krasomówczy ( oratorium ) Niełatwo wypowiedzieć, Waszmość ojcze, w ile i jak wielkich dóbr opływa dzień narodzin Słońca Przedwiecznego. Przepychu tego dnia, ogromu radości i szczęścia nie byłby w stanie opisać nawet sam Cyceron, ojciec pięknej wymowy łacińskiej. To, czym po wschodzie tego niestworzonego Słońca obdarowane zostały wszystkie ziemie, a raczej czym obdarowani zostali wszyscy lu- dzie, przewyższa wszystko, co można nabyć i posiadać na całym świecie. Nędzny i jakże spragniony dóbr niebieskich był nasz świat, dopóki nie pojawił się na nim Król niebieski. Pola upraw- ne dotknięte były wprost niewiarygodną suszą, zanim dżdżyste niebo ( sidera ), a ściślej deszczowe chmury nie spuściły na ziemię dżdżu wybłaganego modlitwami świątobliwych ojców. Jedynie dzień narodzin Chrystusa mógł zrekompensować jałowość mi- nionych epok. „AlbowiemMaluczki –byposłużyć się tu słowami świętegopro- roka – narodził się nam” (zob. Iz 9, 5), narodził się Ten, od które- go narodzin, a ściślej mówiąc, od którego śmierci zależy godność i zbawienie nas wszystkich. Niewielki byłby pożytek z naszych na- rodzin, gdyby dziś nie narodził się Bóg-Człowiek, aby przez swoje święte narodziny nadać wyższą rangę narodzinom naszym. Wydarzenia poprzedza- jące dzień składania życzeń świą- tecznych Argumen- tacja z tych wydarzeń Pierwsze dobro Drugie dobro Trzecie dobro