Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 238 20. Rodzaj przedstawiający, pochwalny to taki, który dotyczy pochwały albo nagany osób lub rzeczy, wymaga stylu kwieci- stego, ozdobnego ( floridus ) oraz zwięzłego ( gracilis, gr. ischnós ) i prostego ( mediocris ). 21. Wychwala się ludzi ze względu na wysokie urodzenie, sławnych przodków, wykształcenie, odbyte studia, sprawowane urzędy, dokonane czyny, cnoty teologiczne, cnoty główne, cnoty moralne, takie jak pobożność, sprawiedliwość, łagodność itd. Na naganę zasługują przeciwne im wady. 22. Rzeczy zasługują na pochwałę ze względu na swe piękno, trwałość, dobrą jakość, wykwintność, dawne pochodzenie [anty- ki], fachowe wykonanie, użyteczność, ozdobność i tym podobne zalety. Niektóre z nich zasługują na szczególną pochwałę, jak na przykład miasta ze względu na swych założycieli, mieszkańców, sławę, zabytkowe budowle, klasztory, świątynie, szkoły, pałace, twórców, różne wytwory [produkcji]. Parki i ogrody zasługują na pochwałę ze względu na swe usy- tuowanie, urok, różnorodność i rzadkość okazów roślin, obfitość owoców, rozmaitość kwiatów itp. Cnoty same w sobie zasługują na pochwałę. Ale najlepszy i najwyższy Bóg, któremu niech będzie najwyższa cześć po wsze czasy, odbiera chwałę z racji miłości do ludzi, dobroci, mądro- ści, sprawiedliwości, miłosierdzia, opatrzności, nieśmiertelności oraz innych atrybutów, których nie da się pojąć, [ani wyliczyć], żeby ich przy tym jednocześnie nie chwalić. Na naganę zaś zasługują te rzeczy, których nie da się pochwa- lić. 23. W rodzaju okolicznościowym, przedstawiającym, po- chwalnym 29 , rozróżniamy następujące gatunki: a. mowa na urodziny, b. pozdrowienie, powitanie, c. mowa na przybycie kogoś, epibatiria 30 , d. mowa przy wyjeździe kogoś, apobatiria 31 , 29 Zwanym przez Autora genus exornativum ‘rodzaj uświetniający’. 30 Gr. epibatērios , scil. logos ‘mowa powitalna’. 31 Gr. apobatērios , scil. logos ‘mowa pożegnalna’. 1. rodzaj okolicznoś- ciowy, przed- stawiający, pochwalny pochwała osób pochwała rzeczy pochwała miast pochwała ogrodów pochwała cnót wysławianie Boga Gatunki rodzaju okolicznoś- ciowego