Pisma-zebrane-Papczynski.indb

211 cz : wiczenia wstpne wymowy brać w obronę niewinnych, potępiać zasługujących na karę, wy- nosić w pochwałach ludzi szlachetnych, krytykować nie zasłu- gujących na pochwałę, zaproszonych do dobra moralnego ( ho- nestum ), skłonić, przywieść, przyciągnąć do każdej cnoty. Mam na to przykłady. Czytam bowiem o tym, jak jeden z poetów gre- ckich, kiedy udało mu się mową wiązaną uwolnić oskarżonego od zarzutu, wygrał proces. Czytam też o tym, jak ten sam (poeta) w stanie silnego uniesienia poetyckiego poderwał swymi stro- fami wojsko do ataku i przyczynił się tym do zwycięstwa. Czy- tam wreszcie o tym, jak niezliczona liczba bohaterów wciąż żyje w nieśmiertelnych dziełach ( monumenta ) poetów i dociera do potomnych jedynie za pośrednictwem utworów poetyckich 318 , jak to słusznie wyraził Horacy 319 : „Bo marmur ani także malowane dzieje, które ducha i życie wracają umarłym, nie tyle co pieśń mogą. (Wspomniej wodza laury, co płonną Hannibala rozkruszył nadzieję i spalił Kartaginę, za co dostał imię Afrykański od lądu, który słońce grzeje), rozsławiły go pieśni i pieśni jedynie, Muz żyjących w Kalabrii świetne epopeje. Gdyby nie zamilkły, nikt nigdy łaskawie nie wspominałby twych zasług. Któż by się rozczulał nad Ilii i Mavorsa synem, gdyby zawiść otoczyła milczeniem legendę Romula” 320 . Zresztą: „Muza nie da umrzeć mężom godnym chwały” 321 . 318 Nisi pedibus versuum „za pośrednictwem poezji”. 319 W oryg.: Venusinus ‘Wenuzyjski’, od miejsca urodzenia poety. Wenuzja to miasto na pograniczu Lukanii i Apulii. W celu zrozumienia sensu cytatu rozsze- rzam go o wersy 13-17. 320 Horacy, Pieśń IV 8, 13-24 (tłum. Ludwik Hieronim Morstin). 321 Tamże, IV 8, 28.