Pisma-zebrane-Papczynski.indb

zwiastun królowej sztuk 188 wychwalać nawet rzeczy najgorsze i najohydniejsze , niż od ja- kichkolwiek reguł. Ale w celach czysto szkoleniowych ( pro praxi ), pragnąc mimo ubóstwa talentu porwać się na szczytny temat, przytaczam po- chwałę nigdy dosyć wysławianej Bożej Rodzicielki ( Summi Dei Genitricis ), pochwałę bardziej płynącą z pobożności niż prze- strzegania zasad sztuki wymowy 245 , choć starałem się ich jak naj- bardziej przestrzegać. Jest to pochwała wygłoszona do członków sodalicji mariańskiej w Rzeszowie w 1661 roku 246 . ĆWICZENIE Pochwała Bogarodzicy Dziewicy Maryi Wydaje się, drodzy sodalisi, że porywa się na wielką rzecz ten, kto usiłuje wysławiać [w mowie pochwalnej] Maryję. Słusznie mógłbym uważać, że na wyrażenie pochwały Tej, która przewyż- szyła szczęśliwość i godność wszystkich [ludzi], nie wystarczy- łoby wszystkich języków [świata]. Nawet gdyby stu poetów stu ustami swymi chciało powiedzieć coś wielkiego na ten temat, to i tysiąc ust tu nie wystarczy. Najlepiej poradzi sobie ten, kto po- stara się uczcić Dziewiczą Bożą Rodzicielkę raczej pobożnością niż wymową ( facundia ). Bojąc się zbytnio naszej słabości, byśmy jednak nie powstrzymywali się całkowicie od pochwał Najświęt- szej Dziewicy, Jej znany wielbiciel i entuzjastyczny chwalca 247 Kazimierz utrzymuje ( asserit ), że bezpodstawnie ( vanum ) i nie- rozsądnie postępuje ten, kto nie dowierzając sile swej wymo- wy, wzbrania się przed wysławianiem Tej, która jest największą ozdobą ziemi i nieba. Dlatego też, na ile tylko pozwoli na to ułomność ludzkiego umysłu, na ile pozwoli słabość jałowego rozumu i języka, któ- remu jednakowoż nie brak talentu oratorskiego ( infacundum ), na tyle będę się starał głosić pochwałę imienia niebiańskiej Pani ( coelestis Augusta ), tym bardziej, że czuję się zagrożony wielkimi 245 Magis piam quam cultam . 246 W kolegium pijarskim, gdzie w latach 1660–1662 Autor wykładał retorykę. 247 Encomiastes , gr. egkomiastes (czyt. enkomiastes). Wstęp Św. Kazi- mierz w hymnie Omni die dic Mariae Krótkie przedstawie- nie sprawy